'Een heel ingewikkelde manier om een ziekenhuis te sluiten': hoogleraar Girbes hekelt fusie AMC en VUmc in zijn afscheidsrede
In dit artikel:
Armand Girbes, emeritus hoogleraar en jarenlang hoofd van de intensivecare van het VUmc, stelt dat de fusie tussen VUmc en AMC (in 2011 begonnen) de kwaliteit van patiëntenzorg aantast. In zijn afscheidsrede aan de Vrije Universiteit — en in een voorgesprek met Het Parool — hekelt hij vooral dat de ziekenhuizen wel onder één naam Amsterdam UMC opereerden, maar in twee gebouwen bleven werken. “Dit moet gezegd,” zei hij voorafgaand aan zijn toespraak.
Girbes wijst erop dat die gefragmenteerde samenvoeging leidde tot het geleidelijk weghalen van tal van specialismen van de De Boelelaan: orthopedie, dermatologie, hart- en vaatchirurgie, delen van cardiologie, traumatologie, interne geneeskunde, nefrologie en zelfs de apotheek. In 2024 sloot de spoedeisende hulp van VUmc; sindsdien biedt de locatie alleen nog specialistische spoedzorg. Volgens Girbes maakt het ontbreken van een volwaardige SEH een ziekenhuis “incompleet”: acute patiënten die op de eerste hulp binnenkomen, hebben vaak meerdere problemen die snel multidisciplinaire beoordeling vereisen. Als specialisten in een ander gebouw zitten, leidt dat tot vertragingen en suboptimale besluitvorming.
Een punt van zorg was ook het verdwijnen van het microbiologisch laboratorium: tijdens de coronapandemie moesten alle kweekjes naar het AMC, wat volgens Girbes traagheid en kwaliteitsverlies veroorzaakte. Hij zegt dat cijfers nog wel eens de omvang van individuele nadelen verbergen, maar dat hij zeker weet dat veel patiënten hierdoor slechter af zijn geweest.
De argumenten voor centralisatie — dat chirurgen betere uitkomsten halen als zij bepaalde complexe ingrepen vaker doen — erkent Girbes, maar hij waarschuwt voor een grens. Hogere volumes verbeteren niet per definitie de zorg als dat ten koste gaat van honderden andere patiënten die minder goed bediend worden door het opsplitsen van diensten. Ook waarschuwt hij dat het wegvallen van een grote SEH de capaciteit voor rampenopvang vermindert en dat theoretische noodscenario’s in de praktijk niet eenvoudig te implementeren zijn.
Girbes gelooft niet de beweringen van het bestuur dat de De Boelelaan in stand blijft; hij verwijst naar eerdere uitspraken van bestuurders en journalistiek onderzoek waaruit zou blijken dat afbouw en een uiteindelijke verplaatsing naar één locatie mogelijk zijn. Intern uitte hij jarenlang terughoudend kritiek; de afscheidsrede was zijn openbaarste verzet. Bekend als fel en kritisch (o.a. auteur van Zieke zorg), verdedigt hij nadrukkelijk verpleegkundigen en andere professionals die volgens hem te weinig worden gehoord.
Persoonlijk zag hij in korte tijd veel van zijn werk verloren gaan: de ic-capaciteit op VUmc slonk van 32 naar ongeveer 12 bedden, medium care en familiebegeleiding verdwenen. Toch benadrukt hij dat hij belangrijke kennis en waarden heeft overgedragen en dat “de patiënt je ankerpunt” blijft. Zijn oproep aan het bestuur van Amsterdam UMC is duidelijk: omring je met mensen die inhoudelijk tegengas geven en koester onafhankelijke, kritische stemmen in plaats van braafpraters.