Een gezonder Ne­der­land begint niet bij méér zorg

In dit artikel:

Nederland gezonder maken vraagt volgens lectoren van het Kenniscentrum Gezonde Rechtvaardige Samenleving van Zuyd Hogeschool om meer dan extra zorg. De zorg staat onder druk, gezondheidsverschillen tussen inkomensgroepen en regio’s blijven groot en niet iedereen kan makkelijk de weg vinden naar zorg, ondersteuning en preventie. Daarom moet de aandacht verschuiven naar de omstandigheden waarin mensen leven en naar manieren waarop zij zelf regie kunnen houden.

De auteurs — Jerôme van Dongen, Ruth Dalemans, Albine Moser en Lineke van Hal — pleiten voor een beweging van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Gezondheid ontstaat volgens hen niet alleen in ziekenhuizen en spreekkamers, maar ook in buurten, op school, op het werk en thuis. Sterke gemeenschappen, samenwerking tussen zorg en welzijn, preventie en onderlinge hulp kunnen ervoor zorgen dat mensen minder afhankelijk worden van professionele zorg. Daarbij moet eerst worden gekeken wat iemand zelf en diens netwerk kunnen, en welke ondersteuning vervolgens echt nodig is.

Een belangrijke voorwaarde is begrijpelijke communicatie. Informatie over gezondheid, zorg en publieke dienstverlening is volgens de lectoren vaak onnodig ingewikkeld. Daardoor kunnen adviezen verkeerd worden geïnterpreteerd, vooral wanneer mensen stress ervaren, ziek zijn, beperkte gezondheidsvaardigheden hebben of de taal minder goed beheersen. Begrijpelijke brieven, websites, formulieren en gesprekken moeten daarom de norm worden. Dat vraagt niet alleen betere vaardigheden van burgers, maar ook tijd, training en hulpmiddelen voor professionals. Het onderwerp moet bovendien structureel worden opgenomen in werkprocessen, opleidingen, beleid en kwaliteitskaders.

Ook samen beslissen moet breder worden toegepast dan alleen bij medische keuzes tussen arts en patiënt. Verpleegkundigen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten en professionals uit welzijn en het sociaal domein zouden samen met inwoners moeten bespreken welke behandeling, leefstijlaanpassing of ondersteuning past bij hun situatie. Daarbij moeten ook gevolgen voor het dagelijks leven, werk en gezin worden meegewogen. De auteurs vinden dat dit uitgangspunt terug moet komen in richtlijnen, opleidingen, onderzoek en beleid.

Tot slot benadrukken zij dat gezondheid niet los kan worden gezien van bestaanszekerheid. Wie voortdurend zorgen heeft over boodschappen, huur of energiekosten, kan moeilijk gezond leven. De regering moet daarom zorgen voor een toereikend sociaal minimum en een toegankelijk, uitvoerbaar stelsel. Beleid moet samen met burgers en publieke professionals worden gemaakt, met ruimte voor de menselijke maat. Hun oproep is om niet alleen méér zorg te organiseren, maar vooral anders en dichter bij mensen te werken: met sterke gemeenschappen, duidelijke communicatie, gezamenlijke besluitvorming en bestaanszekerheid.