Een gezond bos valt bijna niet meer te betalen, waarschuwt Staatsbosbeheer: 'De grond is zo zuur als azijn'
In dit artikel:
Boudewijn Revis, sinds een jaar algemeen directeur van Staatsbosbeheer, waarschuwt dat de Nederlandse natuur hard achteruitgaat omdat er wel miljarden voor grootschalig natuurherstel klaarliggen maar te weinig voor het dagelijkse beheer. Staatsbosbeheer is met ongeveer 270.000 hectare de grootste grondbezitter van Nederland (circa 7% van het land). Revis sprak in Het Haagse Bos over verschraling van bossen, verzuring van bodems, stikstof- en klimaatschade en de financiële knelpunten die herstel en beheer in de weg staan.
Volgens Revis lijden veel fijnsparren op zandgronden aan aantasting door kevertjes, een probleem dat door verzuring verergert: in zuurdere grond worden bomen kwetsbaarder voor ziekten. Daarnaast verdwijnen bloemen en struiklaag; jonge boompjes worden opgegeten door herten en reeën, waardoor de structuur en biodiversiteit van bossen achteruitgaan. Het gevolg is minder vogels en insecten en een opvallende stilte in het bos. Revis: “Zouden we graag op een groot industrieterrein leven met elkaar? Nee, natuurlijk niet.” Hij pleit ervoor de bestaande schakeringen in landschap en natuur te behouden, omdat die diversiteit essentieel is voor flora en fauna en ook trekvogels aantrekt.
Beheer is volgens hem cruciaal: maaien, begrazing, snoeien en kappen houden variatie in stand. Maar die werkzaamheden worden duurder door inflatie, hogere brandstofkosten en de noodzaak om vaker te maaien of plaggen vanwege stikstofopname door snel oprukkende brandnetels en bramen. Klimaatverandering vraagt ook om adaptatie — bijvoorbeeld het planten van meer boomsoorten om bossen veerkrachtiger te maken tegen droogte of extreme regen.
Financieel staat Staatsbosbeheer op gespannen voet: structureel ontvangt de organisatie ongeveer 84% van wat nodig is voor adequaat beheer, zegt Revis. De organisatie en vakbroeders hebben berekend dat er rond de 200 miljoen euro extra nodig is (ongeveer de helft daarvan voor Staatsbosbeheer) om op peil te blijven. Het kabinet reserveerde recent 16 miljoen extra voor 2026-2027, maar die middelen lopen via provincies en blijken beperkt en vertraagd — pas na de kerst verwachtbaar inzetbaar. Het akkoord bevat ook een stikstoffonds van 20 miljard, maar dat is volgens Revis vooral bestemd voor boeren (stoppersregelingen, extensivering en herstelprojecten) en niet voor het dagelijkse onderhoud van natuurgebieden.
Staatsbosbeheer ziet daarnaast een rol in het verminderen van stikstofbelasting rond natuur: door overgangszones, advisering en het uitgeven van verpachte percelen onder strikte voorwaarden (40.000 ha is verpacht) kan duurzame landbouw en natuurbescherming samengaan — bijvoorbeeld via agroforestry-oplossingen. Revis benadrukt dat handelingsruimte en structurele financiering nodig zijn om de natuur te beheren en zo waterkwaliteit, lucht en biodiversiteit veilig te stellen.