Een fatbikeverbod is een belangrijk thema tijdens deze verkiezingen. In Enschede geldt sinds kort een verbod. Hoe gaat het daar?

In dit artikel:

Sander Vihemba (21) zit met vrienden in een McDonald’s in Enschede. Zijn fatbike staat aan de rand van het centrum: sinds vorige week woensdag geldt Enschede als eerste gemeente in Nederland een verbod op fatbikes in het winkelgebied. Vihemba vindt het balen maar erkent dat „het is de wet”; hij gebruikt de fiets vooral omdat hij er snel mee kan rijden, al is het centrum volgens hem klein genoeg om te voet te passeren.

De maatregel komt voort uit klachten over overlast: snelle rijders, slalomgedrag, rakelings passeren en stunten op drukke winkelstraten. De gemeente definieert een fatbike als een tweewielige fiets met trapondersteuning, banden vanaf 7 cm en wielen tot 27 inch. Omdat fatbikes geen aparte categorie in landelijke regelgeving zijn, laat het Openbaar Ministerie weten dat de politie niet handhaaft; de handhaving is aan gemeentelijke boa’s. Wandelen met de fiets aan de hand blijft toegestaan, maar wie betrapt wordt op overtreding riskeert een boete van rond de 115 euro — iets wat ondernemers en gebruikers proberen te vermijden.

De maatregel veroorzaakt verdeeldheid. Lokale VVD’ers, zoals fractievoorzitter Rachel Denneboom, steunen het verbod om de veiligheid te vergroten en irritatie te verminderen en willen druk uitoefenen op het kabinet voor landelijke regels (zoals helmplicht en minimumleeftijd). GroenLinks-PvdA-fractievoorzitter Narda Teke-Bozkurt stemde tegen en waarschuwt voor juridische kwetsbaarheid en stigmatisering van jongeren; haar pubers hebben zelf fatbikes maar gedragen zich. De SP vindt dat je met een verbod het bezit straft in plaats van het gedrag en pleit voor een bredere ingreep: maak de binnenstad een woonerf met een maximumsnelheid van 15 km/u.

Het fatbikeverbod wekt landelijke interesse: gemeenteraadsfracties in Utrecht willen onderzoek, VVD en Leefbaar in ’s-Hertogenbosch dienden voorstellen in, Barneveld stopte voorlopig vanwege juridische vragen en in Amsterdam wordt op enkele drukke plekken ook over een verbod gedacht, ondanks terughoudendheid bij GroenLinks.

Ondernemers en omwonenden reageren gemengd. Rana Batal loopt haar fatbike aan de hand naar haar winkel omdat ze geen boete wil en omdat ze slecht ter been is; ze waardeert minder gesjees in de straten maar vraagt zich af waarom niet alle e-fietsen worden aangepakt. Sociocultureel wordt het verschijnsel geplaatst in een bredere trend: emeritus hoogleraar Dave Blank ziet fatbikes als de nieuwste variant van jongerencultuur — vergelijkbaar met bromfietsen of skates — die eerst weerstand oproept en later normaliseert.

Kortom: Enschede kiest met het fatbikeverbod voor directe lokale aanpak van overlast, maar de juridische houdbaarheid, handhaafbaarheid en de vraag of dit de juiste manier is om risico’s en hinder te bestrijden blijven onderwerp van debat — zowel lokaal als in andere gemeentes.