Een fascistische erfenis: Zelensky haalt omstreden nationalist terug uit Nederland — en Den Haag zwijgt

In dit artikel:

De stoffelijke resten van Jevhen Konovalets zijn deze week opgegraven op de Rotterdamse begraafplaats Crooswijk en met militaire eer overgebracht naar Oekraïne. Daar wordt de oprichter van de Organisatie van Oekraïense Nationalisten (OON) herbegraven op het Nationaal Militair Herdenkingskerkhof in Kyiv. Een afscheidsdienst staat gepland in de Patriarchale Kathedraal van de Oekraïense Grieks-Katholieke Kerk.

Konovalets (1895-1938) leidde de OON vanaf de oprichting in 1929 tot zijn dood. Volgens de in het artikel aangehaalde historici en de Verenigde Naties geldt de organisatie als fascistisch. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkten OON-gelieerde nationalisten samen met nazi-Duitsland en werden zij in verband gebracht met de moord op honderdduizenden Joden en Polen. Konovalets zelf werd in 1938 in Rotterdam door een Sovjet-agent vermoord.

De repatriëring werd georganiseerd op instructie van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Volgens het kantoor van de president waren onder anderen het hoofd van de militaire inlichtingendienst en minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha bij de logistiek betrokken. Nederland verleende medewerking, zonder dat daar volgens de auteur een zichtbaar publiek of parlementair debat over ontstond. De NOS berichtte er uiteindelijk laat over, maar vermeldde volgens het artikel niet dat de OON doorgaans als fascistische beweging wordt geclassificeerd.

De auteur ziet de herbegrafenis als onderdeel van een bredere Oekraïense politiek waarin omstreden nationalistische figuren uit de Tweede Wereldoorlog worden geëerd met straatnamen, pleinen en militaire onderscheidingen. Joodse organisaties en Poolse historici hebben daar eerder kritiek op geuit. Het artikel verwijt Zelensky en westerse regeringen dat zij deze historische controverses negeren uit politieke steun aan Oekraïne en pleit voor een openbaar debat over de verheerlijking van Konovalets.