Zitten we wéér in de problemen? Een derde van ons gas komt uit VS

In dit artikel:

Vier jaar geleden zorgde het dichtdraaien van de Russische gaskraan en de oorlog in Oekraïne voor een energieschok: prijzen stegen en de EU moest snel alternatieven vinden. Die vervanging is grotendeels uitgekomen in vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) uit de Verenigde Staten. Inmiddels komt een groot deel — recent zelfs meer dan de helft van de LNG naar Europa — uit de VS, en ongeveer een derde van het Nederlandse gasverbruik wordt via LNG-tankers aangevoerd.

Energie-experts als Jilles van den Beukel (HCSS) en Martien Visser wijzen erop dat die verschuiving vooral logistiek en economisch is verklaarbaar: leveranciers kiezen de goedkoopste bron en voor de VS is Europa dichtbij als afzetmarkt. Daardoor is de EU van één grote importeur (Rusland) naar een nieuwe afhankelijkheid van de VS gegaan.

Dat brengt geopolitieke risico’s met zich mee. Met name onder president Trump kunnen handelsinstrumenten worden ingezet als onderhandelingsmiddel, wat dreiging en prijsvolatiliteit veroorzaakt, ook al zijn Amerikaanse mogelijkheden om exporten volledig te blokkeren beperkt. Een belangrijk verschil met vier jaar geleden is de grotere flexibiliteit van LNG: Europese terminals kunnen schepen van andere leveranciers ontvangen. Als Amerikaanse LNG wegvalt, kunnen bijvoorbeeld Qatar en Australië hun leveringen heroriënteren naar Europa, al kost dat tijd en drijft het tijdelijk de prijzen op.

Advies van de experts: vasthouden aan de energietransitie, Noorwegse en eigen gasproductie voorlopig behouden, en zorgen voor voldoende gas in de opslag — idealiter boven de 80% aan het begin van de winter, niet het huidige 73%. De scherpe urgentie van 2022 lijkt inmiddels afgezwakt, maar volgens hen blijft waakzaamheid nodig om nieuwe afhankelijkheden en prijsschokken te voorkomen.