Een ChatGPT-boek wordt straks als authentieke creatie gezien
In dit artikel:
In Theater Het Klooster in Woerden verzamelen op een zondagmiddag tientallen aspirant‑schrijvers voor workshops, lezingen en kraampjes met zelfuitgegeven boeken. Het publiek is heterogeen: doorgewinterde amateurs die al meerdere eigen romans hebben uitgebracht, onzekere nieuwkomers met literaire ambities en fanatieke dromers. Een oudere vrouw deelt dat ze een exemplaar heeft verkocht; de spreker moet de dag afsluiten met een lezing.
Het verlangen om te publiceren groeit, ook al neemt het lezen af. Al jaren lopen er miljoenen Nederlanders rond die schrijven willen of ervan dromen; volgens de auteur is dat aantal door tools als ChatGPT alleen maar toegenomen — met één druk op de knop kan veel van die wens worden vervuld. In zijn eigen Marokkaanse omgeving krijgt hij vaak de openingszin “Jij bent toch die schrijver”, gevolgd door verzoeken om andermans levens op papier te zetten, wat de vraag naar auteurschap en representatie illustreert.
Op het evenement raakt ChatGPT onderwerp van gesprek: vrijwel iedereen gebruikt het, maar weinig mensen laten het complete scènes voor hen schrijven. De conclusie van sprekers is dat begrippen als originaliteit en eigenaarschap verschuiven; de roman dreigt een ‘cyborg’ te worden, deels menselijk, deels techniek. Technologie heeft het maken van culturele objecten gedemocratiseerd — zowel het goede als het mindere — en zet traditionele ideeën over creatie onder druk.
Een historisch voorbeeld illustreert dat hulp bij schrijven niet nieuw is: in de negentiende eeuw zou Elselina Versfelt mede geholpen zijn door ‘inktapen’, een onderwerp van een biografie door Marja Verbraak. Tot slot levert een persoonlijke anekdote over een kritische mannelijke bezoeker een levendig beeld van de dag: zijn harde kritiek op de lezing escaleert tijdelijk — hij vraagt zelfs scherp naar een “pakje sigaretten” in de achterzak (de batterij van de microfoon) — maar mondt later uit in verzoening. De schrijver ziet daarin een metafoor: we leven in een tijd waarin verwarring hardnekkig is en hoge verwachtingen snel in confrontatie kunnen uitmonden.