Een boksbeugel, vuurwapens, machetes: winkeliers in Amsterdamse binnenstad slaan alarm om steeds gewelddadigere dieven

In dit artikel:

Winkeliers en beveiligers in de Amsterdamse binnenstad luiden de noodklok: winkeldiefstal is niet alleen talrijker geworden, maar ook veel gewelddadiger. In straten als de Kalverstraat, Leidsestraat, Nieuwendijk, Heiligeweg, Damrak en Rokin ontstaan dagelijks confrontaties waarbij dieven intimideren, vernielen en soms ook fysiek aanvallen — met messen, machetes of schijnvuurwapens. Een winkelier: “Mijn vrouw is er klaar mee en wil de boel verkopen.”

Meerdere recente voorbeelden onderstrepen de ernst. Een man die met vier koelkastmagneten betrapt werd, viel de deur uit aan met een boksbeugel. Collega’s konden hem nablijven en overleveren aan de politie. In een andere zaak richtte een overlastgever twee nepvuurwapens op beveiligers; pas nadat die wapens waren afgepakt bleek dat het imitatiewapens waren. Een beveiliger werd gestoken, maar zijn steekvest voorkwam ernstiger letsel. Een grote winkel besloot na herhaaldelijke incidenten voortaan al om 17.00 uur te sluiten omdat groepen jonge verdachten ’s avonds terugkeerden.

Winkeliers tonen Het Parool dagelijks tientallen beelden van die confrontaties: groepjes of duo’s die stelen, rondhangen, betrapten intimideren, demonstratief knipmessen openen of buit aan elkaar laten zien. Het beeldmateriaal maakt duidelijk dat het vaak om georganiseerde of voorgeprogrammeerde gedragingen gaat: daders kennen trucjes, lopen in groepjes en filmen incidenten om ze later te verspreiden.

Volgens ondernemers en particuliere beveiligers betreft het veelal jonge asielzoekers — vooral Syrische jongens — en soms werkloze arbeidsmigranten uit Roemenië en Bulgarije. Beveiligingschef Thijn Vega van MAATbeveiliging zegt dat de aard van diefstallen is veranderd: waar vroeger veel 'sportieve' dieven uit Oost-Europa nog relatief rustig accepteerden dat ze gepakt werden, verzetten nu jongere asielzoekers zich agressiever en gebruiken ze vaker geweld of dreiging, mede door middelengebruik. Veel daders blijken uit asielzoekerscentra in de regio te komen (zoals Wormerveer, Zaandam of Ter Apel). Minderjarigen voelen volgens Vega vaak vrij spel.

Winkeliers proberen zichzelf te wapenen met winkelverboden en het opleggen van Soda-boetes (€181), waarvan 60 euro naar de getroffen winkelier gaat. Dat instrument werkt echter slecht tegen niet-ingezetenen: daders beweren geen geld te hebben, of tonen verblijfspapieren van azc’s. Een ondernemer zegt jaarlijks zo’n €250.000 schade te lijden en veel extra werk te hebben met aangiften en het vasthouden van verdachten. Soms leggen winkeliers als onderpand telefoons in beslag.

Politie en handhaving staan onder capaciteitdruk. Er is wekelijks overleg tussen winkeliers, beveiliging, politie en het stadsdeel (het zogenoemde motorkapoverleg), maar respons van politie en boa’s duurt vaak te lang volgens betrokkenen. Beveiligers merken dat zij vaker zwaardere klappen vangen en dat verdachten hen filmen om vervolgens hun rol om te draaien en de beveiligers als dader neer te zetten.

Er is ook enige nuance: beveiligers tonen begrip voor de traumatische situaties van veel asielzoekers en zeggen dat sommigen hulp nodig hebben en willen integreren. Tegelijk dringt de roep om strengere en snellere handhaving, betere inzet van politie en structurele oplossingen in opvang en integratie zich op om de veiligheid in het winkelgebied te herstellen. Winkeliers en beveiligers vragen zowel meer capaciteit op straat als maatregelen tegen recidivisten uit asielzoekerscentra, en betere samenwerking tussen gemeenten, politie en instanties die de opvang regelen.