'Een aardverschuiving': Europese rechters geven Nederlandse rechters de asielpen, en minister Van den Brink kijkt toe

In dit artikel:

Een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft de rol van Nederlandse asielrechters aanzienlijk uitgebreid. Tot voor kort beoordeelde de IND asielaanvragen en controleerde de rechter alleen of die procedure zorgvuldig was verlopen. Bij fouten moest de IND de aanvraag opnieuw onderzoeken. Sinds een arrest van juni, naar aanleiding van vragen van een rechter in Zwolle, mogen rechters volgens het EU-hof zelf de geloofwaardigheid van een asielzoeker beoordelen en vervolgens ook bepalen dat die persoon recht heeft op asiel.

Volgens vreemdelingenrechtdeskundige Marcelle Reneman van de Universiteit van Amsterdam is daardoor sprake van een grote verandering. Zij onderzocht zeventig recente uitspraken en zag meerdere gevallen waarin rechters zelf een beslissing namen. Zo kreeg in Haarlem een man uit Sierra Leone alsnog gelijk nadat de rechter zijn verklaring over zijn seksuele geaardheid geloofwaardig vond, terwijl de IND die eerder had afgewezen. In Zwolle bepaalde een rechter in juli dat een Iraaks gezin, dat al jaren zonder succes procedeerde, in Nederland mocht blijven.

De IND heeft kritiek op deze ontwikkeling. Namens de dienst stelde landsadvocaat Nina Bontje onlangs bij de Raad van State dat sommige uitspraken zijn gebaseerd op onvolledig of onzorgvuldig onderzoek. De dienst wijst erop dat IND-medewerkers doorgaans uitgebreidere verhoren houden en gebruikmaken van landenexperts, documentonderzoek en taalanalyse, terwijl een rechter vaak ongeveer een uur voor een zaak heeft. De IND wil daarom dat zij na een rechterlijke uitspraak alsnog aanvullend onderzoek mag doen.

De Raad van State moet zich nog over die kwestie uitspreken. Het artikel verwijt minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink dat hij zich afzijdig houdt en de IND en de landsadvocaat het juridische gevecht laat voeren. Volgens de auteur verschuift de zeggenschap over het Nederlandse asielbeleid hierdoor van politiek Den Haag naar Europese instellingen en de rechterlijke macht. Die conclusie en de oproep om nieuwe wetgeving te maken worden in het artikel nadrukkelijk politiek en opiniërend gebracht.