Econoom Steven Brakman uit Groningen: 'Handel als wapen geen goed instrument'
In dit artikel:
De wereldhandel staat onder toenemende druk door invoerheffingen, exportbeperkingen en sancties; dat ondermijnt welvaart en vormt het centrale thema van Handel als wapen, het nieuwe boek van econoom Steven Brakman met Tristan Kohl en Charles van Marrewijk. Brakman ziet recente geopolitieke stappen—zoals Iran’s tijdelijke afsluiting van de Straat van Hormuz, waardoor olietransporten werden belemmerd—als een uiterste vorm van escalatie die direct economische schade veroorzaakt en een oplossing moeilijker maakt nu de VS de doorgang controleert.
Economisch benadrukt Brakman de klassieke voordelen van arbeidsdeling en specialisatie: internationale handel verhoogt kwaliteit en verlaagt prijzen, wat iedereen uiteindelijk ten goede komt. President Trump hanteert echter een nulgroepsdenken waarbij andermans winst gezien wordt als eigen verlies. Dat negeert het totale winstpotentieel van vrijhandel, al erkent Brakman dat bepaalde sectoren of werknemers wel degelijk nadeel kunnen ondervinden—bijvoorbeeld de Duitse auto-industrie die moeite heeft met concurrentie uit China.
Het oneerlijke speelveld dat ontstaat door staatssteun en goedkope Chinese productie frustreert volgens Brakman legitieme zorgen. De door Trump ingezette route van importtarieven om de binnenlandse productie te beschermen acht hij echter onjuist; beter zou internationale klachtvoering via de Wereldhandelsorganisatie zijn geweest. Die route werkt nu moeizaam doordat de WTO-functies zijn verzwakt, onder meer doordat benoemingen van rechters door de VS zijn geblokkeerd.
Naast tarieven wijzen de auteurs op de schadelijke effecten van exportrestricties op zeldzame grondstoffen en geavanceerde technologie: zulke maatregelen zijn politiek dwangmiddel maar economisch inefficiënt. Ook sancties blijken vaak weinig effectief tegen doelwitten als Rusland en Iran: ze worden omzeild via derde landen, sluiproutes of lokale vervanging, en veroorzaken vaker bredere groeivertraging dan politieke koerswijzigingen.
Hoewel de wereldwijde impact tot nu toe beperkt blijft—de VS vertegenwoordigt circa 15% van de handel—is het cumulatieve beleid een recept voor vertraagde groei. Europa reageert deels door eigen handelsakkoorden te sluiten met Canada, India en andere regio’s. Het boek biedt een beleidskritiek op het instrumentaliseren van handel en pleit voor herstel van internationale instituties en samenwerking als betere remedies. Handreiking: Handel als wapen. Een geopolitiek spel, Querido Facto, ca. €17,50.