ECB-directeur Lagarde pleit voor minder autonomie van EU-lidstaten
In dit artikel:
ECB-voorzitter Christine Lagarde pleit in een interview met de Financial Times voor veel ingrijpendere Europese integratie: minder nationale autonomie, meer centrale sturing en uniforme regels om de economie van de EU te versterken. Ze waarschuwt dat Europa “midden in een existentiële crisis” zit — een mix van economische kwetsbaarheid, geopolitieke onzekerheid en felle concurrentie van grootmachten — en dat monetair beleid alleen de problemen niet kan oplossen.
Lagarde stelt dat de grenzen van wat de ECB met rente en geldhoeveelheid kan bereiken bereikt zijn. De volgende stap moet politiek-institutioneel zijn: lidstaten moeten ophouden EU-regels zwaarder of strenger toe te passen dan nodig, en moeten nationale uitzonderingen en aanvullende eisen laten varen. Zulke extra regels creëren volgens haar een gefragmenteerde interne markt en werken als “zelfopgelegde tarieven”: berekeningen waarnaar zij verwijst zouden de effectieve barrière voor diensten in de EU op ongeveer 110 procent en voor goederen op circa 60 procent brengen. Die verschillen in standaarden, vergunningen en administratieve lasten remmen volgens Lagarde productiviteit en groei.
Praktische hervormingen die zij benadrukt zijn onder meer een echte kapitaalmarktenunie zodat Europese bedrijven minder afhankelijk worden van Amerikaanse financiers en meer Europees spaargeld wordt benut voor binnenlandse innovatie. Ze uit kritiek op de neiging van spaargeld om makkelijk naar de VS te vloeien, wat de Europese investeringskracht verzwakt, maar laat onduidelijk of dat via prikkels of verplichtingen moet worden tegengegaan.
Opvallend is haar pleidooi voor gezamenlijke EU-schulden in specifieke gevallen, vooral voor defensie-uitgaven, waarvoor ze de noodzaak vergelijkt met de gezamenlijke leningen tijdens de coronapandemie. Tegelijk verwerpt ze voorstellen om het mandaat van de ECB uit te breiden: prijsstabiliteit moet de kerntaak blijven, en extreem lage rentes of grootschalige aankopen zullen de structurele barrières niet wegnemen.
Lagarde erkent dat deze voorstellen stevige politieke weerstand zullen oproepen van lidstaten die hun beleidsvrijheid willen behouden. Toch vindt ze dat dit verzet geen reden is om te vertragen; zonder meer centrale afstemming en minder nationale uitzonderingen staat de concurrentiekracht van Europa op het spel. Haar betoog past in een bredere, federalistische beweging binnen de EU, maar laat veel details open over hoe precies hervormingen politiek realiseerbaar moeten worden.