"Ebola-uitbraak in Congo is zeer zorgwekkend", zegt WHO: hoe gevaarlijk is het virus?
In dit artikel:
In Noordoost-Congo (vooral de provincie Ituri aan de grens met Oeganda) breidt een uitbraak van het ebolavirus zich snel uit: naar schatting zijn ongeveer 750 mensen besmet en 177 zijn overleden. De WHO heeft de situatie als zeer zorgelijk bestempeld en op 17 mei de uitbraak uitgeroepen tot een internationale noodsituatie voor de volksgezondheid; het nationale risico in Congo is verhoogd naar “zeer hoog”. Buurland Oeganda meldt tot nu toe twee bevestigde gevallen, en een Amerikaanse hulpverlener is behandeld in Duitsland.
Het gaat om het zeldzame Bundibugyo-ebolavirus, een andere variant dan de meer bekende Zaïre-stam. Voor die Zaïre-variant zijn inmiddels vaccins en antistofbehandelingen beschikbaar, maar tegen Bundibugyo is nog geen goedgekeurde vaccinatie of therapie beschikbaar. De WHO onderzoekt kandidaat-vaccins en medicijnen, maar verwacht dat het minstens zes tot negen maanden duurt voor veelbelovende middelen op grote schaal inzetbaar zijn.
Ebola is een ernstige, vaak dodelijke virusziekte met een incubatieperiode van 2 tot 21 dagen (meestal rond zeven). De ziekte begint met griepachtige klachten (koorts, hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid) en kan snel escaleren naar hevige diarree, braken, uitdroging en soms interne of uitwendige bloedingen, met risico op orgaanfalen. Overdracht vindt plaats via contact met besmette lichaamsvloeistoffen (bloed, stoelgang, braaksel, maar ook zweet, urine, moedermelk, sperma); er is geen bewijs voor luchtoverdracht en insecten spelen geen rol. Het virus komt van nature vermoedelijk via vleermuizen op mensen over.
Historisch gezien leidde ebola al tot grote uitbraken — de dodelijkste was 2014–2016 in West-Afrika met meer dan 11.000 doden; in 2018–2019 stierven ruim 3.000 mensen in Congo. Belangrijk voor de huidige respons: geweld en onveiligheid in het oosten van Congo, met actief gebleven gewapende groeperingen en veel onbereikbare gebieden, bemoeilijken opsporing, behandeling en vaccinatiecampagnes.
Volgens de WHO is de kans dat ebola wereldwijd omslaat in een pandemie klein, mede omdat het virus niet via de lucht verspreidt zoals griep of SARS-CoV-2. Wel blijft zorg dat herstelde patiënten het virus nog langere tijd kunnen uitscheiden en dat immuniteit vooral bescherming biedt tegen dezelfde ebolavariant, niet noodzakelijk tegen andere typen.