Durf te vragen. Ook over de toekomst, over rust, over angst. Over de dood | Column Froukje Jackson

In dit artikel:

De column beschrijft een persoonlijk bezoek aan de pake (Fries voor opa) die vorig jaar 100 werd en al een eeuw lang zijn leven heeft geleefd. Zomers drinken ze koffie bij het meer — hij in de scootmobiel, zij op de fiets — en ’s winters zit ze bij hem in een veel te warme woonkamer terwijl hij sport op tv kijkt. Waar hij vroeger actief en ondernemend was (schaatste tot zijn tachtigste, kluste veel), is hij nu fragieler: hij heeft soms pijnlijke, waterige ogen en zit vaker stil. Dat zet de vertelster aan het denken over hoe het voor hem nu is en of hij nog “klaar” is met het leven.

Als GZ-psycholoog signaleert de auteur in de spreekkamer dat stiltes vaak een ingang vormen naar grote vragen over zingeving, toekomst en ook de dood. Tijdens gesprekken vraagt ze op een neutrale manier naar gedachten over sterven en zelfdoding, omdat mensen daar niet gewend aan zijn maar er vaak door opluchting over praten en verbinding ervaren. Zulke gesprekken kunnen uiteenlopende betekenissen hebben: van verlangen naar rust tot bang of beschaamd zijn over suïcidale gedachten, of het simpelweg niet willen of niet plannen van zelfdoding.

Gesterkt door een training in suïcidepreventie (“durf te vragen”) besluit ze haar pake toch te vragen of hij klaar is met het leven. Hij antwoordt dat hij het goed heeft: hij wordt verzorgd, eet lekker en vermaakt zich met sport op tv. Voor de dood voelt hij geen angst; hij lijkt het te accepteren zonder erop te hopen.

De column benadrukt het belang van open gesprek over de dood en zelfdoding en verwijst naar hulp: 24/7 anonieme chat op www.113.nl of telefonisch 113 / 0800-0113. De schrijvers zijn Froukje Jackson (Groningen) en Irma van Steijn (Leeuwarden), GZ-psychologen die elkaar afwisselen met geanonimiseerde vignetten uit de spreekkamer.