Duizenden voormalige IS-strijders overgebracht naar Irak, vermoedelijk ook Nederlanders
In dit artikel:
Duizenden voormalige IS-strijders zijn de afgelopen weken vanuit Koerdisch-ruimde detentiecentra in Noordoost-Syrië naar gevangenissen in Irak overgebracht. Iraakse autoriteiten melden dat onder de meer dan 5.700 overgebrachte gevangenen 61 nationaliteiten voorkomen en dat ook enkele Nederlanders mogelijk bij hen zitten, maar het is onduidelijk om wie het precies gaat en advocaten hebben geen contact met hen kunnen leggen.
De gedwongen verplaatsingen volgden op de gevechten begin dit jaar tussen Syrische regeringsstrijdkrachten en de Koerdische SDF-militie, waarna de Koerden aangaven de controle over sommige gevangenissen te zijn kwijtgeraakt. Eind vorige maand begon het Amerikaanse leger met het verplaatsen van gedetineerden naar Irak. Irak wil dat landen hun staatsburgers terughalen en in eigen land berechten; het land vreest tegelijk dat IS-gevangenen in Syrië vrijkomen en zich opnieuw kunnen organiseren, terwijl de Iraakse gevangenissen al overvol zijn.
Nederland onderhoudt geen formele diplomatieke betrekkingen met de Koerden; het ministerie van Justitie en Veiligheid meldt dat er op dit moment geen plannen zijn om mensen met een Nederlandse link terug te halen. Het kabinetsstandpunt blijft dat berechting en uitvoering van straffen in de regio moeten plaatsvinden, en repatriëringsverzoeken per geval worden afgewogen, met oog voor nationale veiligheid.
Mensenrechtenadvocaten en families van gevangenen roepen Europese landen op verantwoordelijkheid te nemen, omdat uitlevering en berechting in eigen rechtsstelsel noodzakelijk zouden zijn voor rechtsgang en slachtoffers. Er zijn zorgen over het lot van overgebrachte gevangenen in Irak — waaronder het risico op de doodstraf — en over het verdwijnen van bewijs en dossiers in de chaotische overdracht. Families van Nederlandse Syriëgangers leven in onzekerheid en vrezen dat politici onvoldoende doen; advies van veiligheidsdiensten dat families zelf zouden proberen gevangenen te repatriëren wordt als onveilig en onrealistisch ervaren.