Duizenden mensen zijn stil in voormalig Kamp Westerbork. 'Je kunt de geschiedenis hier bijna voelen'
In dit artikel:
Op het terrein van het voormalige Kamp Westerbork heerste op 4 mei een ingehouden, emotionele sfeer: tranen, omhelzingen en kippenvel tijdens de Joodse gebedsliturgie Kaddisj. Duizenden mensen namen rond zeven uur deel aan een stille tocht die begon bij het voormalige huis van de kampcommandant, langs de ‘Boulevard des Misères’ naar het monument met de gebogen treinrails. Naarmate het acht uur naderde, werd het stiller; na het klokgelui legden aanwezigen kransen en vertrokken in stilte.
Bezoekers gaven aan bewust naar Westerbork te komen omdat de plek de herdenking verdiept. Enkele deelnemers, zoals Ron van der Velde (66) en zijn vriend Arie van Ballegooijen (73), zeggen hier al jaren te herdenken: na onveilige ervaringen bij de Dam vonden zij deze locatie rustiger en betekenisvoller. Anderen, zoals Elza Janssen (45) en het stel Wilma en Ferdinand Borsje (beiden 54), bezochten de herdenking voor het eerst en voelden een sterkere emotionele lading dan bij lokale monumenten.
Centrale stem van de avond was de 90‑jarige overlevende Eva Weyl uit Arnhem. Zij vertelde hoe haar gezin tussen 1942–1945 in Westerbork verbleef en “vijfmaal” ontsnapte aan deportatie naar vernietigingskampen. De uiteindelijke bevrijding van Westerbork op 12 april 1945 werd mede mogelijk doordat Operation Market Garden en de daaropvolgende spoorwegstaking het treinverkeer lamlegden. Daardoor konden deportaties tijdelijk niet doorgaan.
Ook persoonlijke familieverhalen vormden onderdeel van het programma. De 80‑jarige Manja Pach sprak, samen met jonge acteurs, over het leven na de oorlog: haar vader schreef 140 brieven vanuit het kamp en ontsnapte later; haar eigen jeugd werd getekend door het tastbare gemis binnen een Joodse familie. Pach is een van de initiatiefnemers van het huidige herinneringscentrum op deze plek en benadrukte het belang van blijven herinneren.
De herdenking eindigde in stilte en kleine, menselijke details: een koekoek in de verte en een meisje dat aan haar vader vroeg: “Mag ik nu weer praten, papa?” De bijeenkomst onderstreepte zowel de historische betekenis van Westerbork als het persoonlijke karakter van rouw en herinnering.