Duizenden IS-verdachten zijn vanuit Syrië overgebracht naar Irak
In dit artikel:
Duizenden mannen die ervan verdacht worden bij Islamitische Staat (IS) betrokken te zijn geweest, zijn de afgelopen weken vanuit het noordoosten van Syrië naar Irak overgebracht en ondergebracht in de zwaarbeveiligde al-Karkh-gevangenis bij Bagdad. De overplaatsingen volgden op gevechten tussen het Syrische regeringsleger en de door Koerden beheerde Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), waardoor de vrees ontstond dat gevangenen massaal zouden ontsnappen. Onder escorte van Amerikaanse militairen zijn bussen met verdachten naar Irak gereden; het Amerikaanse Centcom meldde recent dat de operatie afgerond is en in totaal meer dan 5.700 personen zijn overgebracht. Het precieze aantal blijft onduidelijk: eerder circuleerden schattingen tot ongeveer 9.000 verdachten.
In al-Karkh fungeert de faciliteit als centraal doorstroompunt. De commissie die de verhoren leidt — onder leiding van Ali Hussein Jafat — neemt verdachten één voor één apart. Om plaats te maken zijn andere gedetineerden naar verschillende gevangenissen verspreid. De Iraakse Hoge Raad voor Justitie zegt dat alle terrorismeverdachten onderzocht zullen worden en waar mogelijk in Irak berecht.
Irak heeft in het verleden al omvangrijke processen tegen IS-verdachten gevoerd sinds de opkomst van het Kalifaat in 2014 en zijn militaire neergang rond 2019. Die massaprocessen leverden veel veroordelingen op, maar kregen ook kritiek: er zouden confessions komen onder mogelijk marteling en rechtbanken zouden onvoldoende onderscheid maken tussen geweldplegers en mensen die zich onder dwang of om te overleven aansloten, aldus rapporten van onder anderen Human Rights Watch en de Verenigde Naties.
Een deel van de nu overgebrachte verdachten is van buitenlandse herkomst, onder wie tientallen uit Europese landen. Iraaks minister van Buitenlandse Zaken Fuad Hussein benadrukte dat Irak geen permanente opslagplaats wil zijn en riep landen op hun onderdanen terug te nemen; met enkele Arabische staten zijn daarover al gesprekken gestart. De verplaatsingen illustreren zowel de praktische als juridische problemen rond de nazorg van IS-gevangenen en maken duidelijk dat internationale samenwerking nodig blijft om zaken van veiligheid, justitie en mensenrechten te regelen.