Duizenden AI-boeken te koop zonder waarschuwing: "Mensen staan er niet bij stil dat het om AI gaat"

In dit artikel:

Op Belgische webshops zoals Bol.com, Standaard Boekhandel en Amazon duiken steeds vaker boeken op die volledig door kunstmatige intelligentie zijn gegenereerd — vaak zonder duidelijke aanduiding voor de koper. Recent onderzoek van de Nederlandse krant Trouw wees erop dat het Zuid-Hollandse bedrijf Andries B.V. dagelijks tientallen titels (ongeveer 10 per dag) publiceert en aanbiedt voor rond de 17 euro per exemplaar; deze productie verschijnt zowel op grote als kleine verkoopplatforms zonder heldere vermelding dat het om AI-werk gaat.

Vlaamse bibliothecarissen legden begin dit jaar al vergelijkbare vondsten bloot in hun collecties, met titels van hetzelfde bedrijf zoals Alles over Straatsburg en Kleding maken uit kringloopvondsten. Tot voor kort was transparantie minimaal: alleen Bol.com toonde soms informatie over AI-gebruik, maar die stond verstopt onder ‘overige kenmerken’. Vanaf deze week plaatsen platforms waarschuwingsinformatie, maar veel partijen — waaronder Standaard Boekhandel — hebben nog geen eigen, duidelijk label.

Standaard Boekhandel zegt dat het de voorkeur heeft voor menselijke auteurs maar niet wil bepalen wat mensen lezen; tegelijk benadrukt het dat duidelijkheid over AI-gebruik essentieel is. De winkel gebruikt gegevens uit een centraal platform voor boekmetadata en neemt die automatisch over; als uitgevers of auteurs niet melden dat een titel met AI is gemaakt, verschijnt die aanduiding niet op de site. Controles gebeuren deels handmatig door een databeheerder en via klantmeldingen, wat tijdrovend en foutgevoelig is.

Het BoekenOverleg en Literatuur Vlaanderen (Paul Hermans) pleiten voor verplichte, eenduidige labeling van AI-gegenereerde boeken, bij voorkeur op Europees niveau zodat regels uniform zijn. Daarnaast willen zij dat Europese wetgeving een heffing invoert voor AI-bedrijven die auteursrechtelijk beschermde teksten gebruiken om modellen te trainen, en dat aan teksten die geheel of gedeeltelijk door AI zijn gemaakt geen auteursrecht wordt toegekend. Er lopen meerdere rechtszaken over AI en auteursrechten, waarvan de uitkomst invloed zal hebben op beleidsaanbevelingen.

Kortom: AI-boeken zijn al wijd verspreid, identificatie en verwijdering blijven lastig, en de sector vraagt snelle, Europese regels en transparantie om lezers te beschermen en menselijke makers eerlijk te vergoeden.