Duiventil verwacht bij Koolmees: acht partijen fladderen langs voor eerste formatiegesprekken

In dit artikel:

Oud-minister Wouter Koolmees is op zijn eerste werkdag als verkenner meteen druk aan de slag: vanaf woensdagochtend ontvangt hij de fractieleiders van de acht grootste partijen om te peilen wie met wie wil samenwerken en welke blokkades er bestaan. Om 09.30 uur begint D66-leider Rob Jetten; D66 wil bij voorkeur een breed middenkabinet met VVD, CDA en de linkse combinatie GL/PvdA. VVD-leider Dilan Yesilgöz houdt daarentegen vast aan een centrumrechts traject en sluit samenwerking met GL/PvdA uit, en pleit voor samenwerking met onder andere JA21.

De verhoudingen zijn complex: JA21-leider Joost Eerdmans zei dat hij geen voorstander is van een kabinet met precies 75 zetels — dat is opvallend omdat een coalitie van CDA, D66, VVD en JA21 juist op dat aantal uitkomt. De opdracht aan Koolmees vermeldt niet expliciet dat hij een meerderheidscoalitie moet vinden, iets waar hij bij zijn persmoment ook omheen draaide. Andere bekende knelpunten zijn de brede uitsluiting van PVV door veel partijen, de VVD-blokkade tegen GL/PvdA en het lastige vraagstuk van een meerderheid in de Eerste Kamer.

Koolmees — voorgedragen door D66 — voert vandaag eerst individuele gesprekken met onder meer Wilders (PVV), Klaver (GL/PvdA), Bontenbal (CDA), Eerdmans (JA21), De Vos (FvD) en Van der Plas (BBB). Daarna kan hij partijen eventueel opnieuw uitnodigen of enkele partijen samen aan tafel zetten om te kijken wie als eerste wil schuiven. Hij kreeg zelf al de waarschuwing: "Dit wordt geen eenvoudige opdracht."

Koolmees moet zijn verslag uiterlijk maandag 11 november aan de Tweede Kamer aanbieden; twee dagen later debatteert de Kamer en kan een of meer informateurs worden benoemd die de daadwerkelijke coalitieonderhandelingen gaan leiden. Eerdere verkenningen liepen ook al spaak, bijvoorbeeld toen Gom van Strien zich terugtrok na beschuldigingen van fraude — een herinnering dat het proces kwetsbaar is.