Duitsland zet criminele statushouders versneld uit, Kamerleden willen dit ook

In dit artikel:

In de Duitse deelstaat Baden-Württemberg worden zware criminele statushouders versneld uitgezet via een speciale taskforce van politie, justitie, IT-specialisten en de vreemdelingendienst. De Speciale Taskforce voor Gevaarlijke Buitenlanders brengt al vroeg de identiteit van verdachten in kaart en onderhandelt met hen en hun herkomstlanden over terugkeer. Veroordeelden kunnen een deel van hun celstraf kwijtschelden krijgen als zij direct vertrekken. Wie later naar Europa terugkeert, moet de resterende straf alsnog uitzitten.

De aanpak richt zich vooral op mensen die in korte tijd meerdere ernstige geweldsdelicten hebben gepleegd. In 2024 kregen in Baden-Württemberg 655 vreemdelingen strafkorting in ruil voor uitzetting, onder wie 105 zware delinquenten. Duitsland bespaart daarmee bovendien op detentiekosten, die ongeveer 200 euro per dag bedragen. Volgens de deelstaat verloopt een deel van de terugkeer gecontroleerd en vrijwillig. Advocaat Marie Wenger waarschuwt echter dat de regeling niet moet worden uitgebreid naar mensen die slechts lichte delicten hebben gepleegd en geen groot gevaar vormen.

Ook Nederland kent wettelijk de mogelijkheid om strafvermindering te bieden bij definitief vertrek. Daar maakten vorig jaar 330 mensen gebruik van, maar slechts 46 van hen waren zware criminelen. Nederlandse Kamerleden, onder wie VVD’er Ulysse Elian en CDA’er Jeltje Straatman, willen daarom dat minister Bart van den Brink de Duitse werkwijze onderzoekt en sneller toepast. Zij verwachten dat dit de veiligheid kan vergroten en mogelijk kosten bespaart door het cellentekort.

Volgens hoogleraar criminologie Joanne van der Leun ligt het Nederlandse probleem vooral in de uitvoering: overheidsdiensten delen informatie onvoldoende, waardoor vooral zaken worden aangepakt waarbij terugkeer relatief eenvoudig is. Van den Brink zegt dat Nederland al meerdere instrumenten inzet, waaronder strafonderbreking en maatregelen van de Dienst Terugkeer en Vertrek. Straatman vraagt het kabinet daarnaast om inzicht in de kosten en opbrengsten van een Nederlandse variant.