'Duitsland beschermt daders': deepfakezaak tv-ster brengt duizenden op de been
In dit artikel:
Tv-presentatrice Collien Fernandes heeft Duitsland in een fel debat gestort door te zeggen dat haar ex-man jarenlang valse profielen van haar gebruikte om deepfakes, naaktfoto’s en zelfs telefoonseks namens haar te verspreiden. Fernandes karakteriseert de ervaring als een vorm van virtueel seksueel geweld: "Ik was seksueel beschikbaar voor iedereen." Haar aanklacht leidde tot massale demonstraties: tienduizenden mensen gingen de straat op in Berlijn, Hamburg en Hannover; komende dagen zijn er ook betogingen gepland in Keulen, Kiel en Neurenberg.
De zaak legt tegelijkertijd een juridisch probleem bloot. Tot voor kort was het vervaardigen en verspreiden van nepporno in Duitsland niet strafbaar, waardoor vervolging moeilijk bleek. Fernandes deed aangifte in Spanje, waar deepfakes wel onder de wet vallen; pas na publiciteit nam het Duitse Openbaar Ministerie uiteindelijk een strafrechtelijk onderzoek op, maar voorlopig alleen wegens stalking. Fernandes beschuldigt haar voormalige partner, de bekende presentator Christian Ulmen, en zegt dat hij de nepaccounts heeft gebruikt om haar te controleren. Ulmen zelf heeft niet publiekelijk gereageerd; zijn advocaten spreken van een "eenzijdig beeld" en onwaarheden.
De controverse zette de Duitse politiek in beweging. Justitieminister Marco Buschmann/Hubig (artikel noemde Hubig) legde plannen voor om digitaal seksueel misbruik strenger te bestraffen: onder meer twee jaar cel voor het maken en delen van deepfakes en uitbreiding van vervolging bij het heimelijk filmen van seksueel getinte beelden. Een voorstel van bondskanselier Merz om online-accounts aan echte namen te koppelen wees de minister af, uit vrees voor verlies van anonimiteit dat juist kwetsbare slachtoffers kan schaden.
Merz’ opmerking dat een aanzienlijk deel van het geweld door migranten zou worden gepleegd, riep scherpe kritiek op en verschuift de discussie volgens tegenstanders weg van structurele oorzaken. Onderzoekers en politie benadrukken dat digitaal seksueel geweld groot is maar weinig wordt aangegeven: schattingen spreken van honderdduizenden getroffen mensen; de federale recherche noemt cijfers zoals één op de vijf vrouwen die met digitaal seksueel geweld te maken krijgt. Fernandes ontving doodsbedreigingen en verscheen zichtbaar beschermd op een solidariteitsmars, waar ze opriep de stilte rond online misbruik te doorbreken.