Duitse organisatie naar rechter tegen slimme brillen van Meta, ook in andere landen groeit ongerustheid

In dit artikel:

De Duitse mensenrechtenorganisatie HateAid wil via de rechter de verkoop van Meta’s slimme brillen van het type Ray-Ban Meta Wayfarer Gen 2 in Duitsland laten verbieden. De ngo diende daarvoor een klacht in tegen Meta, de brillenmerken Ray-Ban en Oakley en enkele Duitse opticiens. Volgens HateAid zijn de brillen nauwelijks te onderscheiden van gewone brillen, terwijl ze met een camera, microfoon en AI-assistent foto’s, video’s en geluidsopnames kunnen maken zonder dat de drager zijn handen gebruikt.

Meta-brillen hebben een ledlampje dat moet aangeven wanneer er wordt opgenomen. Critici vinden die waarschuwing echter onvoldoende zichtbaar, bijvoorbeeld bij fel licht of vanop afstand. Bovendien zou het lampje kunnen worden afgeplakt of technisch omzeild. Jurist en AI-onderzoeker Eulaly Vanroelen wijst erop dat alleen informeren niet volstaat: voor het herkenbaar filmen van mensen is in veel situaties toestemming nodig. Meta legt die verantwoordelijkheid bij de gebruiker en zegt dat recente modellen moeten detecteren wanneer de opname-indicator wordt afgedekt of gemanipuleerd.

De zorgen zijn toegenomen door incidenten met ongewenste opnames, waaronder een geval in Brussel waarbij beelden van een lastiggevallen vrouw online verschenen. Ook de Belgische minister van Digitalisering en Privacy Vanessa Matz waarschuwt voor risico’s rond privacy, toestemming en veiligheid in de openbare ruimte. Privacytoezichthouders in onder meer Ierland, Italië en Frankrijk hebben zich eerder kritisch uitgelaten; het Verenigd Koninkrijk onderzoekt mogelijke beperkingen. Het Europees Comité voor gegevensbescherming werkt aan een rapport over mogelijke Europese maatregelen.

Naast heimelijk filmen bestaat er bezorgdheid over wat er met de beelden gebeurt. Meta verwerkt en bewaart opnames op eigen servers en kan ze gebruiken om AI-modellen te trainen. Onderzoeken in Zweden en het Verenigd Koninkrijk brachten aan het licht dat gevoelige beelden door medewerkers of moderatiecentra konden worden bekeken.

Meta verkocht wereldwijd al meer dan zeven miljoen slimme brillen, terwijl Samsung, Google en mogelijk Apple vergelijkbare producten voorbereiden. Volgens Vanroelen loopt de wetgeving achter op de technologie. In België kunnen slachtoffers onder meer klacht indienen bij de politie of de Gegevensbeschermingsautoriteit, verwijdering van beelden vragen of zich beroepen op het portretrecht. De grootste moeilijkheid blijft echter dat mensen vaak niet weten dat ze zijn gefilmd en daardoor ook geen klacht kunnen indienen.