Duitse militaire bisschop dr. Felmberg over nieuw Vredesmemorandum: Er geldt ook: Gij zult niet láten doden
In dit artikel:
Dr. Bernhard Felmberg, protestants militair bisschop van de Duitse volkskerk (EKD), legt in een interview uit waarom de kerk actief betrokken blijft bij pastorale zorg in de Bundeswehr en waarom de EKD eind vorig jaar een nieuw „Friedensdenkschrift” publiceerde. Als schakel tussen kerk en staat bezoekt hij regelmatig kazernes en missiegebieden om soldaten te begeleiden en morele vragen rond geweld en dienstbaarheid te bespreken.
Het memorandum herdefinieert vrede niet als een stilstand maar als een dynamisch proces van „rechtvaardige vrede” dat volgens Felmberg vier peilers kent: bescherming tegen geweld, bevordering van vrijheid, vermindering van ongelijkheid en het omgaan met diversiteit. Het document is vooral bedoeld om de positie van de kerk te markeren en bij te dragen aan de gewetensvorming van protestantse christenen, beleidsmakers en militairen.
Felmberg benadrukt dat bescherming tegen geweld soms inzet van dwang kan vereisen: het bijbelse gebod „Gij zult niet doden” omvat volgens hem ook de plicht „Gij zult niet laten doden”. Hij zegt expliciet: „We maken ons medeplichtig als we moord laten gebeuren terwijl we de middelen hebben om die te voorkomen.” Als een agressor internationaal recht schendt, kan geweld nodig zijn om recht te handhaven, maar dat gebruik van geweld moet strikt aan ethische grenzen worden onderworpen en mag niet leiden tot ontmenselijking of blinde wraak.
De bisschop waarschuwt ook tegen radicaal pacifisme op staatsniveau: historische en actuele voorbeelden, zoals de repressie van civiel verzet in autoritaire regimes, tonen dat ongewapende weerloosheid slachtoffers kan achterlaten. Tegelijk plaatst hij niet-gewapende dienst en militaire beschermingsdienst gelijkwaardig naast elkaar qua morele waarde; de beschermende inzet van geweld ziet hij als een noodzakelijke vorm van verantwoordelijkheid.
In vergelijking met het vorige vredesmemorandum uit 2007 wijst Felmberg op een kentering in gevoelslagen: na de hoopvolle jaren 90 zijn vooral de gruwelijke beelden uit plaatsen als Boetsja en Charkiv ingrijpend geweest en hebben ze het debat over verdediging en rechtvaardigheid beïnvloed.
Over de dienstplicht zegt hij dat de staat hierover beslist; de kerk biedt ongeacht die beslissing pastorale begeleiding. Wel pleit hij voor een breder maatschappelijk debat over een algemene dienstplicht voor mannen én vrouwen.