Drugs, geweld en afpersing: hoe bewoners op zorglocatie De Rijswijk steeds verder afglijden
In dit artikel:
Op 3 januari escaleerde de situatie in De Rijswijk, een beschermde woonlocatie van HVO‑Querido aan de Poeldijkstraat in Amsterdam Nieuw‑West, toen een bewoonster (in het artikel ‘Sara’ genoemd) met een slagersmes medebewoners bedreigde. De etage moest ontruimd worden en zij werd aangehouden; twee weken later keerde ze terug omdat er geen passende plaatsing gevonden kon worden. Dit incident staat volgens personeel exemplarisch voor een groeiend veiligheids- en zorgprobleem in het pand.
De Rijswijk huisvest 55 bewoners (van in totaal circa 150 mensen in het gebouw) op de 6e tot en met 12e verdieping: vaak middelbare tot oudere mensen met meerdere psychiatrische diagnoses, ernstige verslavingen en lange straatachtergronden. De instelling heeft als doel stabiliseren en biedt onderdak, maaltijden, leefgeld en begeleiding bij onder meer medicatie en schulden, maar het is geen gesloten kliniek. De laatste jaren nam echter het aantal bewoners met een forensische achtergrond toe — sinds ongeveer zes jaar komen er meer mensen met zware vergrijpen binnen — en dat heeft de onderlinge dynamiek veranderd.
Personeel meldt toename van geweld, afpersing, seksueel misbruik en openlijk dealen in het gebouw. Crackgebruik en -handel zijn volgens medewerkers binnenshuis zichtbaar geworden; kwetsbare bewoners raken sneller verslaafd of worden uitgebuit door jongere ‘loopjongens’ en dealers. Ook fysieke hygiëne en ongedierteproblemen werden erger. De omgeving — smalle gangen, hoge verdiepingen en beperkte zichtlijnen — maakt toezicht moeilijk, en camerabeelden zijn door privacyregels niet vrij te gebruiken. Door personeelstekorten is de bezetting vaak ver onder het gewenste minimum (soms slechts één vaste kracht met uitzendkrachten), wat de veiligheidsrisico’s vergroot.
Meerdere medewerkers zeggen dat signalen over risicovolle plaatsingen en behoefte aan weerbaarheidstrainingen bij het management onvoldoende werden opgepakt. Tegelijk veranderde het beleid snel door frequente managementwissels; in vijf jaar waren er vijf wisselingen. Recently is de mogelijkheid om bewoners te sanctioneren (bijvoorbeeld tijdelijk buiten afkoelen of verplaatsen) weggenomen, wat begeleiders het gevoel geeft bevoegdheden te verliezen en de gezagssituatie te verzwakken. Ziekteverzuim en verloop zijn hoog; waar in de zomer van 2025 nog 25 medewerkers werkten, waren dat een halfjaar later nog maar zes.
HVO‑Querido erkent dat de kwaliteit van zorg onder druk staat en kondigde op 9 januari aan De Rijswijk op termijn te willen sluiten en bewoners over meerdere kleinere locaties te spreiden (25–40 personen per locatie). Omdat geschikte panden moeilijk te vinden zijn, is er nog geen verhuisplanning. Als tussenstap worden verdiepingen heringericht tot zelfstandige, kleinere units met beter zicht en meer gerichte ondersteuning; ook geldt voorlopig een terughoudend toelatingsbeleid om problematiek niet verder te verergeren.
Medewerkers benadrukken dat hun zorgen vooral voortkomen uit betrokkenheid bij de bewoners: zij willen betere werkomstandigheden, meer personeel en effectieve maatregelen zodat cliënten veiliger en waardiger kunnen wonen. Totdat structurele oplossingen beschikbaar zijn, blijven bewoners en personeel in een situatie waarin veiligheidsincidenten, verslaving en ontoereikende zorg elkaar versterken.