Droog je uit van koffie en thee?

In dit artikel:

Mijn oma waarschuwde altijd: geen koffie of thee bij dorst, want je droogt ervan uit. Koffie bevat gemiddeld zo’n 90 mg cafeïne per kop, thee ongeveer 40 mg (cola ~35 mg, energiedranken 80–200 mg). Cafeïne werkt inderdaad vochtafdrijvend, maar dat effect blijkt veel beperkter dan het gezegde suggereert.

Onderzoek (onder meer in het Journal of Human Nutrition and Dietetics) toont dat het diuretisch effect vooral optreedt bij plotselinge en relatief grote inname — bijvoorbeeld twee à drie koppen koffie achter elkaar of vijf tot acht koppen thee — en vooral bij mensen die langere tijd geen cafeïne gewend zijn. Bij regelmatige gebruikers compenseert het lichaam: cafeïne remt niet de aanmaak van het anti‑diuretisch hormoon (ADH), zoals vroeger werd gedacht (Zwitserse studie uit 1990), maar blokkeert bepaalde nierreceptoren die waterterugwinning verminderen. Chronisch gebruik leidt echter tot meer aanmaak van die receptoren, waardoor het effect vervaagt.

Daarnaast bestaat koffie en thee voor het grootste deel uit water, en die vloeistof compenseert het eventuele vochtverlies. Britse studies vonden geen verschil in hydratatie tussen water en zwarte thee, en matige koffieconsumptie door gewend mannen hydrateerde vergelijkbaar met water. Onderzoek naar verschillen tussen mannen en vrouwen is minder eenduidig: sommige studies laten grotere bloeddrukschommelingen bij vrouwen zien (mogelijk hormonale invloed), andere vonden geen noemenswaardig verschil in urineproductie tussen de seksen.

Kortom: voor de vochtbalans maakt het bij matig en regelmatig gebruik weinig uit of je water, koffie of thee drinkt. Wel heeft cafeïne andere nadelen — hogere bloeddruk/hartslag, slechter slapen en kans op hoofdpijn, maagklachten en onrust — waardoor het verstandig blijft voornamelijk water te drinken om dorst te lessen. In die zin had oma dus een punt.