Driekwart van de Europeanen voelt zich Europees, het hoogste percentage ooit gemeten: burgers begrijpen, kortom, in wat voor tijd ze leven
In dit artikel:
Generaal Pierre Schill draaide Von Clausewitz’ beroemde stelling om en stelde recent dat vrede misschien wel de voortzetting van oorlog met andere middelen is. Zijn punt: Europa leeft niet in echte vrede maar in een langdurige tussenfase, waarin staten niet met massale legers, maar met hybride middelen worden aangevallen. Rusland, China — en volgens de auteur ook de VS — ondermijnen Europese samenlevingen via nepnieuws, desinformatie, cyberaanvallen, economische chantage en andere subtiele drukmiddelen zoals eenzijdige tarieven, steun aan extreemrechts, drones boven vliegvelden of het dumpen van goedkope goederen op de interne markt.
Als reactie daarop moeten Europese landen hun weerbaarheid verdubbelen: militair én mentaal. Militair herstel is noodzakelijk omdat veel landen na de Koude Oorlog fors op defensie hebben bezuinigd en omdat de Amerikaanse rol in Europa minder voorspelbaar lijkt geworden (onder meer door de aangekondigde terugtrekking van 5.000 troepen uit Duitsland en door uitspraken van president Trump over de NAVO). Tegelijk is mentale kracht — geloof in eigen kunnen, duidelijke strategische prioriteiten en daadkrachtig optreden — cruciaal om externe druk te weerstaan; voorbeelden zoals Oekraïne en Iran tonen het belang daarvan. President Macron werd geciteerd met de stelling dat vrijheid macht vereist: om vrij te zijn moet je gevreesd worden, dus machtig zijn.
Publieke opinie in Europa steunt dit denken flink. Een studie van de Bertelsmann-stichting laat zien dat ruim zeven op de tien Europeanen vinden dat Europa onafhankelijker van Amerika moet optreden, en dat een groot deel economische zelfstandigheid ten opzichte van China wil, ook al zou dat op korte termijn pijnlijk zijn. De nieuwste Eurobarometer registreert recordgevoelens van Europese verbondenheid (75%), groeiend vertrouwen in de EU als stabiliserende factor en sterke steun (81%) voor een gemeenschappelijk Europees defensie- en veiligheidsbeleid. Ook steun voor de euro en het EU-lidmaatschap blijft hoog, met Nederland boven het gemiddelde.
De kernboodschap: burgers begrijpen de gevaren en steunen een sterker, meer zelfstandig Europa. Politici krijgen daarmee volgens de auteur een kans en de plicht om door te voeren wat nodig is op militair, economisch en politiek terrein.