Driekwart Nederlanders bang dat AI banen gaat kosten: deze beroepen zien we liever niet verdwijnen

In dit artikel:

Het Centraal Bureau voor de Statistiek peilde bij 3.500 Nederlanders (18+) naar gevoelens over de snelle opmars van kunstmatige intelligentie. De conclusie: veel mensen zien zowel kansen als risico’s. Hoewel AI kan zorgen voor productiviteitswinst en mogelijk tekorten in bepaalde sectoren kan verminderen, is er brede bezorgdheid dat tienduizenden banen zullen verdwijnen en dat kennis en vaardigheden verloren gaan.

Bijna de helft (45%) van de werkenden verwacht dat AI hun baan deels of volledig kan overnemen; die verwachting is sterker onder mensen met hbo- of universitaire opleidingen. Inmiddels gebruikt 43% AI tijdens het werk. Opvallend is dat gebruikers van AI zich meer zorgen maken dan niet-gebruikers; vrouwen zijn over het algemeen ongeruster dan mannen. Jongeren onder 25 denken het vaakst dat hun baan verandert of verdwijnt, maar maken zich er relatief het minst druk over.

Veel Nederlanders gebruiken al toepassingen als chatbots (ChatGPT, Copilot, Gemini), gezichtsherkenning op telefoons en slimme huishoudelijke apparaten. Een ruime meerderheid controleert de output van AI altijd handmatig en vindt menselijke toezicht noodzakelijk. Onzekerheid over juistheid blijft: circa 40% meent dat AI meestal de juiste antwoorden geeft.

Driekwart voorziet ingrijpende veranderingen op de arbeidsmarkt. Vervanging van leraren, buschauffeurs, klantenservice- en horecapersoneel stuit op veel weerstand; vervanging in de landbouw wordt relatief positiever beoordeeld. Grote zorgen bestaan verder over nepnieuws (69%), privacy en dataverzameling (63%), macht van techbedrijven (60%) en afhankelijkheid van technologie (54%). Ouderen zijn hier alerter dan jongeren.

Implicatie: het draagvlak voor AI hangt sterk af van vertrouwen, toezicht en beleid rond privacy, kwaliteit en omscholing.