Drie maanden koffiekabinet-Jetten: 'Het moet nu wel echt op gang gaan komen'
In dit artikel:
Drie maanden na de beëdiging worstelt het minderheidskabinet-Jetten nog met richting en tempo. Betrokkenen en opposieleiders zeggen dat er veel goodwill was in de eerste weken — koffie, kennismakingsbezoeken en verkennende gesprekken met fracties — maar dat die contacten grotendeels wegdroogden en dat er nu concrete resultaten moeten komen. De begrotingsronde richting Prinsjesdag wordt gezien als eerste echte test.
Probleembeeld: geen helder handelingskader
Volgens ingewijden ontbreekt bij het kabinet een duidelijk plan voor hoe een minderheidsregering praktisch moet functioneren. Het regeerakkoord is omvangrijk en bevat scherpe keuzes per onderwerp, maar mist prioritering; de ambities zijn breed, waardoor het kabinetswerk dreigt te verzanden. Een oud-minister zegt dat de kar te zwaar beladen is om vlot op gang te komen.
Kleine fracties krijgen veel invloed
Doordat geen meerderheid in de Kamer is, moeten ministers en coalitie voortdurend meerderheden zoeken bij andere partijen. Dat maakt kleine fracties zoals 50PLUS — wiens fractieleider Jan Struijs aangeeft dat zijn groep vaker wordt aangeklopt dan verwacht — erg bepalend. Oppositieleiders bevestigen dat de intensiteit van de contacten zich hernieuwt naarmate de begrotingsbesprekingen naderen.
De rol van de premier
Premier Rob Jetten heeft een zware taak: niet alleen het kabinet leiden, maar ook binnenlandse bruggen bouwen in de Kamer. Kabinetsadviseurs wijzen erop dat een minderheidskabinet veel onderhoud vraagt: coalitie bijeenhouden, oppositie meenemen en telkens meerderheden smeden, terwijl buitenlandse dossiers en crises ook veel aandacht opeisen. Historische voorbeelden tonen dat een nieuwe premier tijd nodig heeft om het ritme te vinden.
Druk om deze zomer resultaten te boeken
Er is brede consensus dat nieuwe verkiezingen de versnippering niet per se oplossen; daarom spreekt men van TINA — there is no alternative — en wordt er onder druk gewerkt aan deals. Belangrijke dossiers die dit kabinet snel moet oppakken zijn asielbeleid, stikstof, woningbouw, economie, energie en netcongestie. Succes op een paar van die terreinen kan het politieke speelveld snel veranderen en het vertrouwen in het kabinet vergroten.
Reactie kabinet
Premier Jetten erkent de urgente agenda en noemt het loskrijgen van dossiers als stikstof, wonen, economische stimulering en asiel dagelijks aandachtspunt. Ministers zoals Thierry Aartsen (VVD) en Eelco Heinen (Financiën) benadrukken dat het wennen is en dat men zich nog in kennismakingsfase bevindt, maar dat er nu ook echt werk verzet moet worden.