Dreun voor portemonnee: koopkracht stijgt amper en duikt volgend jaar zelfs in de min

In dit artikel:

De inflatie blijft door de hogere energie- en voedselprijzen rond 3 procent liggen. Daardoor valt de koopkracht dit jaar minder gunstig uit dan eerder geraamd: de mediane koopkracht stijgt met 0,6 procent, tegenover een eerdere verwachting van 1,4 procent. In 2027 wordt een daling van 0,3 procent voorzien als het kabinet geen aanvullende maatregelen neemt. Bij deze mediaan gaat het om een verdeling waarbij de helft van de huishoudens er meer en de andere helft er minder op vooruitgaat dan het genoemde percentage.

Volgens het Centraal Planbureau (CPB) kunnen de meeste huishoudens de hogere energierekening voorlopig dragen. CPB-directeur Pieter Hasekamp vindt algemene koopkrachtsteun daarom geen goede oplossing, ook niet bij verdere prijsstijgingen. Het kabinet zou volgens hem beter verduurzaming kunnen versnellen, bijvoorbeeld met isolatie en gerichte hulp voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen.

Gepensioneerden worden naar verwachting minder hard geraakt dan werkenden en uitkeringsgerechtigden. Zij profiteren van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel en van forse indexeringen door pensioenfondsen. De verslechterende koopkracht hangt verder samen met voorgenomen lastenverzwaringen voor 2027, zoals een hoger eigen risico en een nieuwe heffing voor defensie-uitgaven.

De CPB-raming vormt de basis voor de begrotingsbesprekingen. De economie blijft volgens het planbureau ondanks internationale onzekerheid, hogere energieprijzen en Amerikaanse importheffingen veerkrachtig. Het begrotingstekort wordt geraamd op 2,8 procent in 2026 en 2,1 procent in 2027, beide onder de Europese norm van 3 procent. Daarbij is al rekening gehouden met geld dat uiteindelijk vermoedelijk niet wordt uitgegeven.

Het kabinet moet de begroting voor 2027 uiterlijk eind augustus afronden. De coalitie heeft geen parlementaire meerderheid en zal dus steun van de oppositie nodig hebben. Tegelijkertijd bestaan binnen de coalitie meningsverschillen over onder meer box 3 en bezuinigingen op de sociale zekerheid. De gesprekken met oppositiepartijen beginnen komende week. Op Prinsjesdag, 15 september, kunnen de plannen daardoor nog wijzigen.