Dreiging oorlog met Rusland neemt toe, Moskou rekruteert EU-burgers voor sabotage

In dit artikel:

Analisten waarschuwen dat Rusland zijn hybride acties tegen Europa opvoert om onrust te zaaien en de steun voor Oekraïne te verzwakken. Aanleiding is onder meer een mislukte droneaanval op de luchthaven van Leipzig, die Europese veiligheidsdiensten als een mogelijk keerpunt beschouwen. Volgens Céline Berthon, hoofd van de Franse binnenlandse inlichtingendienst, moeten Europese landen rekening houden met directere en gewelddadigere acties op eigen grondgebied. Niet alleen defensiebedrijven, maar ook onderaannemers, energievoorzieningen, communicatie en andere strategische sectoren kunnen doelwit worden.

De vermoedelijke Russische acties vallen samen met belangrijke verkiezingen. In Duitsland dreigt de radicaal-rechtse, Ruslandgezinde AfD zondag invloed te krijgen in een deelstaat. In Frankrijk bestaat daarnaast de vrees dat Marine Le Pen, wier partij in het verleden financiële steun uit Moskou kreeg, in 2027 president kan worden. EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen roept daarom op tot maximale waakzaamheid en betere bescherming van infrastructuur. BNR-correspondent Geert Jan Hahn vindt die toon echter te alarmistisch: overheden moeten alert zijn, maar burgers mogen niet het gevoel krijgen dat ze overal gevaar lopen.

Volgens Elie Tenenbaum van de Franse denktank Ifri is juist het normaliseren van kleine Russische provocaties riskant. Afzonderlijke incidenten lijken misschien te beperkt voor een harde reactie, maar gezamenlijk kunnen ze escalatie bevorderen. Tot dusver hebben Russische hybride operaties in Europa weinig slachtoffers gemaakt. Een aanval met dodelijke gevolgen zou volgens Tenenbaum het politieke evenwicht veranderen en regeringen, onder druk van de publieke opinie, tot een veel krachtiger antwoord dwingen.

Duitsland stelde Rusland verantwoordelijk voor het incident in Leipzig. Berlijn kondigde de sluiting van een Russisch consulaat aan en beëindigde het contract voor een cultureel centrum. Duitse media meldden bovendien dat twee Russische verdachten waren geïdentificeerd. Minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul zei dat meer personen kunnen worden gesanctioneerd. In München werd daarnaast geprobeerd brand te stichten bij een defensiebedrijf.

Ook de burgerluchtvaart loopt volgens Oekraïens president Volodymyr Zelensky en de VN-luchtvaartorganisatie ICAO meer risico door de veranderende oorlogvoering. Langeafstandswapens, drones, luchtafweersystemen en middelen die radiocommunicatie verstoren kunnen vliegtuigen raken, hinderen of doelbewust tot doelwit maken. De waarschuwing doet in Nederland denken aan de ramp met vlucht MH17, die in 2014 boven Oekraïne werd neergeschoten. Daarbij kwamen 283 mensen om, onder wie 193 Nederlanders. In 2020 werden bij het neerhalen van een passagiersvliegtuig boven Iran 176 inzittenden gedood.

De Deense veiligheidsdienst PET waarschuwde ondertussen dat Rusland ook gewone burgers probeert te werven voor sabotage. Via sociale media en gamingplatforms zouden mensen worden benaderd om bijvoorbeeld foto’s van bedrijven te maken. Die beelden kunnen worden gebruikt bij de voorbereiding van aanvallen, soms zonder dat de betrokkenen beseffen voor wie zij werken.

In Nederland leidde de Russische propaganda van de Oldebroekse wethouder Tom de Nooijer niet tot politieke gevolgen. Hij poseerde tijdens een bezoek aan Transnistrië met wapens en pro-Russische vlaggen. Een motie van wantrouwen werd door de coalitie verworpen. Ruslandkenner Hubert Smeets schrijft dat de actie in Moskou met instemming of spot werd ontvangen. Volgens hem draagt de lokale ultrarechtse sfeer bovendien bij aan toenemende politieke intimidatie in Oldebroek, waar onder meer regenboogvlaggen herhaaldelijk worden vernield.