Dreigend gat op begroting door hypotheekrenteaftrek oplossen blijkt zeer kostbaar én politiek gevoelig
In dit artikel:
In 2001 werd vastgelegd dat huiseigenaren maximaal dertig jaar recht hebben op hypotheekrenteaftrek. Bij de belastingaangifte van 2031 ontstaat voor de eerste groep de vraag of zij dat recht nog mogen gebruiken. Het ministerie van Financiën en de Belastingdienst waarschuwen dat voor veel mensen onduidelijk is wanneer die termijn precies afloopt; door verhuizen, bankwissels, echtscheidingen, aflossingsvrije delen en hypotheekverhogingen is vaak niet meer terug te vinden hoe lang iemand al aftrek heeft genoten.
Circa 2 miljoen huishoudens hebben volgens Financiën nog (gedeeltelijk) een aflossingsvrije hypotheek en kunnen de komende jaren geconfronteerd worden met het einde van hun aftrek. Wie na 2013 een hypotheek sloot, hoeft zich geen zorgen te maken: sindsdien komen alleen hypotheken in aanmerking voor aftrek als ze binnen dertig jaar worden afgelost.
De ambtenaren schetsen vier hoofdopties, die politiek gevoelig zijn omdat ze effect hebben op grote groepen huiseigenaren en op de begroting. Optie 1: alle aflossingsvrije hypotheken van vóór 2013 per 2031 het recht op aftrek laten verliezen. Dat bespaart de staat ongeveer 1,4 miljard euro per jaar, maar zou mensen ontnemen waar zij destijds recht op dachten te hebben. Optie 2: de dertigjaarsgrens voorlopig laten varen en aftrek blijven toestaan, ook voor degenen die de termijn al ruim hebben benut; dat voorkomt onrecht maar kost de schatkist jaarlijks ongeveer 1,4 miljard extra.
Daar tussenin zijn varianten voorgesteld: huiseigenaren verplichten hun oude hypotheek om te zetten om aftrek te behouden (brengt werk en advieskosten met zich mee), de aftrek voor oude hypotheken geleidelijk afbouwen (maar dan profiteren oudere hypotheken meer dan nieuwe), of niets doen en hopen dat mensen vanaf 2031 eerlijk en precies aangeven hoe lang zij aftrek mogen opvoeren. Volgens ambtenaren zou niets doen minimaal honderden miljoenen per jaar schelen, maar het is fraudegevoelig en lastig achteraf te controleren — iets dat de belastingmoraal kan ondermijnen.
Staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) zegt geen voorkeur te hebben en wil dat het kabinet binnenkort knopen doorhakt; VVD-collega Eelco Heinen benadrukte dat dit kabinet de hypotheekrenteaftrek niet wil versoberen en rekent erop dat mensen zich aan de regels houden. De keuze raakt aan fundamentele politieke vragen over subsidie voor huiseigenaren, betaalbaarheid van de staatsschuld en rechtsgelijkheid tussen oude en nieuwe hypotheekhouders.