Drama rond museumdirecteur Donker staat voor groter probleem in cultuursector

In dit artikel:

De zaken rond Birgit Donker van het Nederlands Fotomuseum en Kaouthar Darmoni van Atria laten zien hoe ver de schade kan reiken als een raad van toezicht en een directeur volledig met elkaar botsen. In beide gevallen oordeelde de rechter dat de instellingen ernstig verwijtbaar handelden: Donker werd in 2025 onterecht geschorst en ontslagen, Darmoni werd in 2022 op vergelijkbare wijze aan de kant gezet. De aantijgingen tegen hen bleken onvoldoende bewezen, terwijl de schadevergoedingen opliepen tot tonnen: 400.000 euro voor Donker en 200.000 euro voor Darmoni.

Voor Darmoni, die nog steeds kampt met PTSS, bleef het conflict niet beperkt tot haar loopbaan. Ook haar gezin werd geraakt door publieke beschadiging en geruchten, en de juridische strijd kostte haar enorme bedragen. Tegelijkertijd liepen de betrokken instellingen zelf forse kosten op door advocaten, vervangers, onderzoeken en vertragingen in projecten, zoals de vertraagde heropening van het Fotomuseum.

De affaire past in een breder patroon binnen de Nederlandse cultuursector, waar de spanning tussen directies en raden van toezicht vaker openlijk escaleert. Deskundigen als Sjarel Ex, Jaap van Manen en Roger van Boxtel pleiten daarom voor betere waarborgen: vroegtijdige signalering, onafhankelijke gesprekken met personeel, duidelijke conflictprocedures en een soort “rem” voordat een ruzie ontspoort. De nieuwe Governance Code Cultuur, die vanaf 2027 norm moet worden, zet al stappen in die richting met afspraken over rolzuiverheid en conflicthantering.

Darmoni vindt dat er ook “toezicht op het toezicht” moet komen, zodat toezichthouders zelf meer ter verantwoording worden geroepen. Volgens haar zijn vooral vrouwelijke, en zeker gekleurde, leidinggevenden kwetsbaar wanneer ze instellingen willen vernieuwen. Waar de sector nog zoekt naar nieuwe regels en structuren, is voor haarzelf vooral zichtbaar wat zulke conflicten kunnen achterlaten: reputatieschade, psychische schade en een carrière die niet meer volledig te herstellen is.