Dr. Gert Jan Mulder: 'Regeerakkoord van een centrumrechts kabinet'

In dit artikel:

Het voorgestelde kabinetsprogramma kiest voor een ingrijpende koerswijziging: een kleinere en slagvaardigere overheid, strengere immigratiecontrole, lagere lasten, meer ruimte voor burgers en ondernemers en een buitenlands beleid dat het Nederlandse belang vooropstelt.

Op het gebied van asiel en migratie streeft het kabinet naar een zo vergaand mogelijke asielstop. Het wil illegaal verblijf actief bestrijden en mensen zonder verblijfsrecht terugsturen wanneer dat juridisch mogelijk is. Ook komt er een beleid voor vrijwillige remigratie, eventueel met praktische of financiële ondersteuning. Sociale voorzieningen voor nieuwkomers worden sterker gekoppeld aan participatie en werk.

Voor veiligheid wordt een zero-tolerancebeleid aangekondigd tegen geweld, intimidatie, ernstige ordeverstoring en georganiseerde criminaliteit. Geweld tegen politie en hulpverleners moet consequent worden vervolgd en veelplegers moeten sneller worden aangepakt. De capaciteit van politie, Openbaar Ministerie, rechtspraak en gevangeniswezen wordt uitgebreid. Tegelijkertijd blijven godsdienstvrijheid en vrijheid van meningsuiting beschermd, zolang die niet worden gebruikt voor geweld, dwang, bedreiging of aantasting van de rechten van anderen. Nederlandse wetgeving blijft de enige rechtsorde; onder meer gedwongen huwelijken en eergerelateerd geweld worden harder bestreden.

Financieel wil het kabinet het begrotingstekort onder normale omstandigheden beperken tot maximaal 2 procent van het bbp. Het belastingstelsel moet eenvoudiger worden, met lagere lasten op arbeid en brandstoffen. Werken, ondernemen, sparen en investeren moeten meer lonen. In box 3 moet belasting worden geheven over werkelijk rendement in plaats van fictieve opbrengsten. Het aantal ambtenaren, externe consultants en bestuurslagen wordt verminderd en nieuwe regelgeving moet leiden tot het schrappen van ten minste twee bestaande regels.

De centrale Algemene Bestuursdienst wordt beëindigd. Ministers krijgen meer directe verantwoordelijkheid voor de ambtelijke top van hun departement, waarbij deskundigheid, kwaliteit en onafhankelijkheid leidend moeten blijven. Het programma wil zo een einde maken aan een gesloten roulatiecultuur en meer ruimte geven aan specialisten uit bijvoorbeeld de uitvoering, wetenschap en het bedrijfsleven.

Economisch ligt de nadruk op technologie en strategische sectoren zoals kunstmatige intelligentie, halfgeleiders, robotica, biotechnologie, defensietechnologie, energie, watertechnologie en hoogwaardige industrie. Vergunningen moeten sneller worden verleend en Nederland moet aantrekkelijker worden voor bedrijven en investeerders. Woningbouw wordt een nationale prioriteit, met kortere procedures en zo nodig noodwetgeving. Ook wordt het stikstofbeleid herzien: gedwongen beëindiging van landbouwbedrijven is volgens het programma niet het uitgangspunt en boeren moeten via innovatie ruimte krijgen om te ondernemen.

Op bestuurlijk gebied wordt een rechtstreeks gekozen burgemeester voorgesteld. De positie van provincies, de benoeming van commissarissen van de Koning, de Raad van State, de rechterlijke organisatie en de constitutionele rol van het koningschap worden opnieuw bekeken. Daarnaast wil het kabinet een bindend correctief referendum invoeren, of voorlopig opnieuw een landelijk raadgevend referendum mogelijk maken.

Het programma kondigt een fundamentele herziening van de relatie met de Europese Unie aan, inclusief voorbereiding op een mogelijke Nexit. Europese regels en financiële verplichtingen worden kritisch beoordeeld en er worden scenario’s uitgewerkt voor handel, grenzen en internationale verdragen.

In het buitenlandbeleid wil Nederland zakelijke relaties onderhouden met zowel traditionele bondgenoten als landen als China, India en Brazilië. Nieuwe wapenleveranties aan Oekraïne worden beëindigd en er wordt ingezet op diplomatieke onderhandelingen met Rusland en Oekraïne. Ook de Nederlandse positie binnen de NAVO wordt geëvalueerd. De krijgsmacht moet volgens het programma in de eerste plaats de veiligheid van Nederland en het Koninkrijk dienen.