Dr. Gert Jan Mulder: Hoe werd links de partij van de oorlog?

In dit artikel:

In een debat in de Tweede Kamer stelde Ralf Dekker de vraag welke strategie het Nederlandse belang het best dient. Volgens hem leidt steeds meer bewapening tot verdere escalatie met Rusland en moet naast militaire druk ook diplomatie een grotere rol krijgen om de oorlog in Oekraïne te beëindigen.

Zijn tegenstanders richtten zich echter snel op zijn persoon en vermeende nabijheid tot het Kremlin. Ruben Brekelmans verweet hem de Russische positie te verwoorden, terwijl Jan Paternotte wees op Dekkers contacten met de Russische ambassade en met de partij van Vladimir Poetin. Jesse Klaver koppelde zijn uitspraken aan de ramp met vlucht MH17 en de 196 Nederlandse slachtoffers. Daarmee verschoof het debat van de vraag welke strategie werkt naar de vraag aan welke kant Dekker zou staan.

De twee kampen vertrekken vanuit verschillende uitgangspunten. Dekker benadrukt de risico’s van escalatie en wil weten hoe de oorlog kan worden beëindigd zonder de veiligheid van Nederland verder in gevaar te brengen. Zijn opponenten vinden dat Rusland de agressor is, dat Oekraïne zich verdedigt en dat voortgezette militaire steun nodig is om Russische agressie niet te belonen en Oekraïne sterker aan de onderhandelingstafel te krijgen.

De auteur wijst erop dat Dekkers strategische visie niet uniek is. Analisten als Jeffrey Sachs, Glenn Diesen en Douglas Macgregor pleiten eveneens voor meer aandacht voor Russische veiligheidsbelangen en bekritiseren de westerse aanpak. Hun analyses zijn omstreden: veel Europese regeringen en veiligheidsexperts vrezen juist dat concessies onder militaire druk toekomstige Russische agressie zullen aanmoedigen. Volgens de auteur zou dat inhoudelijke verschil centraal moeten staan, niet etiketten als ‘Kremlinriedel’ of de vraag wie loyaal is aan welke partij.

Het debat weerspiegelt bovendien een bredere ideologische verschuiving in Europa. Een groot deel van links, dat vroeger wantrouwig stond tegenover militarisme, NAVO-strategieën en bewapening, steunt nu hogere defensie-uitgaven en langdurige militaire en economische druk op Rusland. Dat gebeurt vanuit de overtuiging dat duurzame vrede alleen mogelijk is als agressie niet wordt beloond. Tegelijkertijd benadrukt een deel van rechts juist nationale belangen, soevereiniteit, de-escalatie en onderhandelingen.

Daardoor stellen beide politieke stromingen vaak een andere hoofdvraag: links vraagt of agressie mag worden beloond, terwijl rechts vaker vraagt hoe de oorlog zonder verdere escalatie kan eindigen. Beide perspectieven verdienen volgens de auteur serieuze behandeling. Diplomatie betekent niet bewondering voor Poetin of capitulatie; onderhandelen kan juist nodig zijn met tegenstanders met wie men fundamenteel van mening verschilt. Wie een pleidooi voor diplomatie alleen met een verwijzing naar Poetin beantwoordt, gaat daarom voorbij aan de strategische kern van de discussie.