Door Trump geldt vanaf nu het recht van de sterkste, of toch niet?

In dit artikel:

De auteur beschouwt de recente, grensoverschrijdende actie van de Verenigde Staten onder Trump in Venezuela als een kantelpunt: een gebeurtenis vergelijkbaar met 9/11 of de Nederlandse verkiezingswinst van Wilders in 2023 — momenten waarna de wereld anders werd en niet meer terugkeerde naar het oude normaal. Volgens de schrijver toont die operatie, in combinatie met het uitblijven van krachtige tegenreacties door andere landen, dat macht en brute kracht nu de doorslaggevende norm zijn geworden. Daarmee zou de internationale rechtsorde en de democratische moraal waarop die rustte, wezenlijk zijn ondergraven.

Historische paralellen worden aangeroepen: de terugkeer naar een wereldbeeld dat lijkt op het koloniale tijdperk van de 17e eeuw, toen Europese mogendheden gebieden binnendrongen om hulpbronnen en grondgebied toe te eigenen. Nederland zelf wordt herinnerd aan drie eeuwen koloniale overheersing in Suriname en Indonesië. Democratische instituties en rechten zijn volgens de auteur pas geleidelijk ontstaan en waren lang beperkt in reikwijdte; pas in de twintigste eeuw kreeg bijvoorbeeld algemeen kiesrecht echt voet aan de grond. Democratie bracht waarden voort die de positie van de zwakkeren moesten beschermen tegen het “recht van de sterkste”.

Die bescherming, stelt het artikel, is echter de afgelopen decennia uitgehold. Sinds de economische crisis van de jaren tachtig en de opkomst van neoliberale leiders als Thatcher en Reagan won marktlogica terrein; de meritocratische, competitieve logica van het kapitalisme versterkte de positie van de sterksten. Waar dat aanvankelijk verzacht werd door democratische checks, lijkt die onderstroom nu openlijk dominant: de recente Amerikaanse actie in Venezuela is volgens de auteur een expliciete bevestiging dat “the winner takes it all” de nieuwe globale norm wordt.

De schrijver wijst verder op een dieperliggend probleem: de veronderstelde democratische vooruitgang is niet houdbaar zolang het menselijke bewustzijn onveranderd blijft. Mensen blijven groepsdieren die uitstoten en overleven door het mechanisme van macht; zonder innerlijke transformatie blijven instituties kwetsbaar. Als illustratie verwijst hij naar de documentaire In Waves and War, waarin getraumatiseerde Amerikaanse SEAL-soldaten centraal staan. De film laat zien hoe sommige veteranen extreme psychische problemen krijgen en hoe experimentele therapieën met geestverruimende middelen hen helpen trauma’s te verwerken — vaak teruggaand op jeugdherinneringen — en weer een gevoel van verbondenheid en liefde te ervaren. Die individuele “herverbinding” wordt door de auteur gepresenteerd als model voor collectieve verandering.

Praktisch pleit het artikel voor een bottom-up strategie: begin lokaal met burenhulp en gemeenschapsinitiatieven rond basisbehoeften, sluit aan bij maatschappelijke vernieuwers en heb de moed ongelijkheid en dehumaniserende systemen tegen te spreken. De kernboodschap is dat echte ommekeer niet alleen politiek beleid vergt, maar een transformatie van het menselijk bewustzijn — een overstap van afgescheidenheid naar verbondenheid — waarna instituties weer anders kunnen worden vormgegeven. Op die manier, zo stelt de auteur, kan het huidige “recht van de sterkste” uiteindelijk worden doorbroken en ruimte maken voor een meer mensgerichte wereldorde.