Door gebrek aan eigen visie is theaterversie van succesroman 'De beesten' vooral een vaardige samenvatting van het boek

In dit artikel:

Theatergroep De Jonge Honden brengt Gijs Wilbrinks roman *De beesten* (2022) in een hal bij het station van Zwolle op toneel. Regisseur Jolmer Versteeg werkt met voornamelijk jonge acteurs, onder wie Billy de Walle als Tom Keller en Pip Lieke Lucas als diens dochter Isa. Op een groot draaiend speelvlak verrijzen een vervallen caravan, een schuur en enkele motoren in een naamloos Oost-Nederlands landschap. Daar ontrafelt Isa het familiegeheim rond het motorongeluk waardoor haar vader een been verloor en waarover het dorp zwijgt.

De roman draait om de moeizame poging van personages om aan hun afkomst, reputatie en verleden te ontsnappen. Het verhaal verbindt verschillende generaties en gebruikt complexe vertelperspectieven en veel ruimte voor innerlijke reflectie. Volgens de recensie blijft daarvan in de voorstelling te weinig over. Bewerker Wessel de Vries heeft het bronmateriaal teruggebracht tot een reeks korte scènes en plotwendingen. Daardoor ontbreekt de grilligheid van het boek en wordt de voorstelling te netjes voor de onbetrouwbare en duistere wereld die zij wil tonen.

Ook de enscenering maakt conflicten vaak te letterlijk, waardoor vooral de gevreesde ooms van Tom eerder onbeholpen dan bedreigend overkomen. De personages krijgen onvoldoende diepgang en blijven daardoor vooral onderdelen van het verhaal, in plaats van complexe figuren waarin het publiek zichzelf kan herkennen.

Sterker is de voorstelling wanneer zij een zelfstandige, uitgesproken theatrale vorm kiest. In een aangrijpende verkrachtingsscène wordt de dissociatie van het slachtoffer zichtbaar gemaakt door een scherp contrast tussen haar woorden en wat er op het toneel gebeurt. Lucas weet Isa bovendien overtuigend neer te zetten als tegelijk stug, onzeker en onbevangen.

De bewerking toont volgens de recensie dat te veel eerbied voor een roman een theatermaker kan beperken. Hoewel het spel geregeld overtuigt en de voorstelling soms mooi is vormgegeven, blijft een duidelijke eigen visie uit. Daardoor wordt *De beesten* vooral een vaardige samenvatting van het boek, maar geen indringend of vernieuwend toneelwerk.