Door de onberekenbare oorlogszucht van Trump kan Xi Jinping zich presenteren als verantwoordelijke wereldleider
In dit artikel:
China reageert opvallend terughoudend op de escalerende oorlog tussen Israël, de VS en Iran. Terwijl het geweld zich sinds begin 2026 als een olievlek over de Golfregio uitbreidt — inclusief de blokkade van de Straat van Hormuz door Iran en het stilvallen van grote delen van de olie- en kunstmestexport — kiest Peking voor diplomatische kalmte in plaats van openlijke steun aan zijn strategische partner Iran.
Historische en economische achtergrond: sinds de jaren negentig groeide China uit tot ’s werelds grootste olie-importeur; tot kort voor de oorlog kwam ongeveer de helft van zijn ruwe olie uit het Midden-Oosten en voorzag Iran in circa 13% van China’s brandstofbehoefte, waarvan de helft via de Straat van Hormuz liep. Ondanks die afhankelijkheid blijven de Chinese machthebbers pragmatisch. Iran houdt via een schaduwvloot nog steeds leveranties richting China, maar de bredere handelsstromen lopen gevaar door regionale onrust.
Politieke koers en realpolitik: officieel blijft niet-inmenging de leidraad, maar in de praktijk hanteert Peking een opportunistische realpolitik: het doet zaken met uiteenlopende regimes zolang Chinese belangen gediend worden. Xi Jinping profileert zich als partner van wie het voordeel valt te behalen — ook tegenover onderling vijandige staten — en verkoopt dit als “actieve neutraliteit”. Die aanpak bracht hem aanzien in het Mondiale Zuiden en leidde onder meer tot bemiddeling tussen Iran en Saoedi-Arabië in 2023. Maar Chinese vredesinitiatieven bevatten doorgaans vrome uitspraken zonder afdwingbare toezeggingen, en hebben ditmaal weinig invloed op partijen die onvoorwaardelijke overgave of voortzetting van de strijd nastreven.
Praktische beperkingen en tegenstrijdige belangen: Peking oordeelt oorlog afkeurend en roept op tot wapenstilstand om verdere economische schade te voorkomen, maar concrete steun aan Iran blijft uit. Voorbeelden uit andere regio’s illustreren die afstand: bij de ontvoering van Venezuela’s president Maduro door Amerikaanse troepen reageerde China met protest, niet met tegenmaatregelen. Iran heeft China financieel nodig in grotere mate dan andersom; toezeggingen uit 2021 voor investeringen in ruil voor olie bleken grotendeels onvervuld, terwijl handel met de Golfstaten — vooral Saoedi-Arabië — veel groter is (China handelt tienmaal zoveel met Saoedi-Arabië als met Iran). Dat maakt Peking terughoudend om zijn bredere economische belangen in de regio op het spel te zetten.
Strategische voorbereidingen en machtsmiddelen: China heeft zich ingedekt tegen een acute energiecrisis: strategische reserves kunnen naar schatting drie tot vier maanden voorzien in brandstof, invoerbronnen worden verbreed buiten de Golfstaten en binnenlands aandeel van wind- en zonne-energie groeit snel (sommige schattingen noemen al meer dan de helft van de elektriciteitsopwekking). Daarnaast blijft een politiek drukmiddel bestaan: een exportverbod op zeldzame aardmetalen — al eerder als wapen tegen westerse druk gehanteerd — kan de VS gevoelig raken.
Grote strategische afwegingen: het gebrek aan militaire of harde economische tegenreactie betekent niet per se erkenning van Amerikaanse superioriteit. De VS hebben middelen naar het Midden-Oosten verplaatst, wat hun slagkracht in Azië tijdelijk verzwakt; tegelijkertijd haalt China voordeel uit ontevredenheid van Golfstaten over Washingtons optreden en bestudeert het Amerikaanse acties jegens Venezuela en Cuba als voorbeeld voor toekomstig beleid richting Taiwan of andere regio’s. Xi profileert zich tijdens de chaos als een betrouwbare, beheerste grootmacht — een houding die vooral in het Mondiale Zuiden positief wordt ontvangen.
Slotopmerking: Xi laat zich niet opjutten door Trumpiaanse escalaties. Door te kiezen voor geduld en economische weerbaarheid probeert Peking zijn belangen veilig te stellen en tegelijk politieke winst te boeken in een wereld die door de oorlog in het Midden-Oosten onrustig is geworden. De uitgestelde top van Trump in Beijing en de lengte van het conflict werken mogelijk in China’s voordeel zolang het geduld van Peking volhoudt.