Donald Trump start zeeblokkade aan Straat van Hormuz: hoe realistisch is dat? En wat kunnen gevolgen zijn?
In dit artikel:
President Donald Trump kondigde op zijn platform Truth Social aan dat de Amerikaanse marine een zeeblokkade van de Straat van Hormuz zal instellen, nadat vredesgesprekken met Iran in Pakistan waren stukgelopen. Volgens Trump zouden alleen schepen met Amerikaanse toestemming de zeestraat mogen binnenvaren of verlaten; Iraanse tankers of schepen die tol aan Iran betalen zouden worden tegengehouden, en wie zich verzet, krijgt volgens hem een harde militaire reactie. Hij beweert daarbij steun van andere landen, zonder namen te noemen.
Defensiespecialist Jens Franssen (VRT NWS) legt uit dat een blokkade verschillende vormen kan aannemen. Er is een economische variant — sancties tegen handelaars, eigenaars en verzekeraars — en een militaire variant, waarbij de VS schepen kan dwingen om om te keren via waarschuwingsschoten, enteringen of inzet van vliegtuigen en drones. Franssen wijst erop dat zo’n blokkade niet per se het efficiëntste drukmiddel is: sancties worden soms ontweken via een schaduwvloot (met name door tussenkomst van China en Rusland), juridische procedures van handelaren kunnen volgen en de maatregel werkt tegen het Amerikaanse doel om juist meer olie en gas op de wereldmarkt te laten komen. Bovendien maakt opereren dicht bij de kust schepen kwetsbaar voor aanvallen met drones en kleine onbemande vaartuigen, wat escalatie kan aanwakkeren.
De gevolgen zouden groot kunnen zijn. Regionale escalatie neemt toe als Iran wél of niet akkoord gaat met beperking van zijn scheepvaart; er is een reële kans dat Iran schepen aanvalt die wel doorgang krijgen. Economisch zou vooral Azië gevoelig zijn: veel Aziatische landen halen een groot deel van hun olie- en gasvoorziening uit het Midden-Oosten en hebben al beginmaatregelen genomen (zoals thuiswerken en gesloten tankstations). China is cruciaal: Peking had volgens Azië-expert Tom Van de Weghe overeenkomsten waarmee sommige Chinese schepen nog konden passeren. Een brede blokkade die Chinese toevoer raakt zou Peking zwaar voelen en de al gespannen relatie met Washington — ook gezien een geplande Trump-bezoek medio mei — flink onder druk zetten.
Franssen noemt nog andere Amerikaanse opties, zoals het innemen van het olie-eiland Kharg om Iraanse export fysiek te controleren zonder infrastructuur te vernietigen, zodat er later weer ruimte is voor onderhandelingen. Zo’n operatie is complex en risicovol, maar volgens hem technisch haalbaar gezien de ingezette capaciteiten in de Golfregio. Conclusie: een zeeblokkade is uitvoerbaar in meerdere vormen, maar brengt juridische, strategische en economische risico’s met zich mee en vergroot de kans op verdere escalatie in een al gespannen regio.