Dolly Parton overleden (80), countrylegende, actrice, pientere zakenvrouw en filantrope

In dit artikel:

De Amerikaanse zangeres Dolly Parton is op 80-jarige leeftijd overleden, zo maakte haar familie bekend. Ze groeide uit tot een van de invloedrijkste en populairste artiesten uit de countrymuziek, met wereldhits als ‘Jolene’ en ‘I Will Always Love You’. Daarnaast was ze actief als actrice, zakenvrouw en filantroop.

Parton werd op 19 januari 1946 geboren in Pittman Center, Tennessee, als vierde kind in een gezin van twaalf. Ze groeide op in armoede in de Great Smoky Mountains, waar haar vader een tabaksboerderij runde. Haar moeder leerde haar zingen en gitaar spelen, terwijl haar vader haar werkethiek bijbracht. Al op jonge leeftijd trad ze op: op haar negende zong ze op de radio en op haar dertiende stond ze op het podium van de Grand Ole Opry.

Op haar achttiende verhuisde Parton naar Nashville om een muziekcarrière uit te bouwen. Haar grote doorbraak kwam in 1967, toen ze Norma Jean verving in het wekelijkse televisieprogramma van countryzanger Porter Wagoner. Ze werd snel een publiekstrekker en bracht met Wagoner verschillende albums uit. In 1973 brak ze solo door met ‘Jolene’. Kort daarna verliet ze de show om zich op haar eigen muziek te richten. Als afscheid schreef ze voor Wagoner ‘I Will Always Love You’, een nummer dat bijna twintig jaar later opnieuw wereldwijd bekend werd door de cover van Whitney Houston.

Parton scoorde daarna tientallen hits, werkte samen met artiesten als Kenny Rogers, Loretta Lynn, Tammy Wynette, Emmylou Harris en Linda Ronstadt, en schreef naar eigen zeggen meer dan drieduizend nummers. Ze verkocht meer dan honderd miljoen platen, stond 26 keer bovenaan de Billboard Country-hitlijst en won elf Grammy Awards. In 2023 bracht ze, na haar opname in de Rock and Roll Hall of Fame, haar eerste rockalbum uit. In 2025 nam ze met Sabrina Carpenter een aangepaste versie op van ‘Please, Please, Please’.

Ook als actrice werd Parton bekend, onder meer dankzij de films ‘9 to 5’, ‘The Best Little Whorehouse in Texas’ en ‘Steel Magnolias’. Een jonger publiek kende haar als ‘Tante Dolly’ uit ‘Hannah Montana’, de reeks waarin haar petekind Miley Cyrus de hoofdrol speelde.

Parton bouwde daarnaast een omvangrijk zakenimperium op. In 1986 opende ze in Tennessee het pretpark Dollywood, waarmee ze werkgelegenheid in haar geboortestreek creëerde. Verder richtte ze een productiehuis en een platenmaatschappij op en bracht ze boeken, parfums en make-up uit.

Haar echtgenoot Carl Thomas Dean, met wie ze sinds 1966 getrouwd was, bleef grotendeels buiten de publiciteit. Dean overleed in maart 2025. Het paar kreeg geen kinderen. Parton zette haar bekendheid en vermogen veelvuldig in voor goede doelen. Via de Dollywood Foundation bevorderde ze de geletterdheid van jonge kinderen, stuurde ze gratis boeken naar kleuters, verstrekte ze studiebeurzen en steunde ze kinderhospitalen.

Hoewel Parton sterk uit haar religieuze overtuiging putte, sprak ze zich ook uit voor vrouwenrechten en de rechten van lhbti+’ers en trans personen. Ze benadrukte dat iedereen vrij moet zijn om zichzelf te zijn en van anderen te houden. Met haar muziek, ondernemerschap en maatschappelijke inzet liet ze een blijvende erfenis na.