Doireann Ní Ghríofa: 'Ik wil de lezer uitnodigen om via de verbeelding iets te repareren'

In dit artikel:

De Ierse auteur Doireann Ní Ghríofa baseerde haar tweede roman, *Aldus de doden*, op patiëntendossiers uit een voormalig psychiatrisch ziekenhuis in Cork. Ze raakte geïnteresseerd in de levens van de vrouwelijke patiënten, mede vanuit haar eigen ervaringen met mentale gezondheidsproblemen. Toen ze ontdekte dat de dossiers in het stadsarchief openbaar waren, bestudeerde ze de verslagen en de letterlijk genoteerde uitspraken van de vrouwen. Die stemmen maakten diepe indruk op haar en vormden het uitgangspunt voor de roman.

In het boek leest een hedendaags personage de dossiers, waardoor het verleden wordt bekeken met de kennis van nu. Ní Ghríofa vindt dat de problemen van de vrouwen destijds vaak onvoldoende werden erkend, maar probeert ook de artsen binnen hun historische context te begrijpen. Bij het schrijven wilde ze trouw blijven aan de feiten en aan de levens van de patiënten, terwijl ze met verbeelding de lacunes in de archieven invult. Ze ziet literatuur bovendien als een manier om vergeten levens opnieuw zichtbaar te maken.

Omdat de vrouwen tijdens het schrijven zeer werkelijk voor haar voelden, vond Ní Ghríofa het moeilijk het manuscript los te laten. Publicatie was uiteindelijk nodig om lezers met hen in contact te brengen; een uitgever en deadline hielpen haar het boek af te ronden. Ze beschouwt het als een ambitieuzer en beter werk dan haar eerste roman, *Een geest in de keel*, al waardeert ze die genrevolle voorganger nog steeds.

Ní Ghríofa schrijft in het Iers en Engels en noemt de Nederlandse vertaling door Caroline Meijer een vertrouwenskwestie: niet alleen de woorden, maar ook het gevoel van de roman moest worden overgebracht. Ze leest liever geen recensies of Goodreads-reacties, maar staat open voor gesprekken met lezers. Voor ze schrijver werd, was ze basisschooljuf, een beroep waarnaar ze mogelijk zou terugkeren. In haar vrije leestijd kiest ze onder meer graphic novels en hedendaagse literatuur; klassieke auteurs als James Joyce en Jane Austen heeft ze opvallend genoeg nog niet gelezen.