Doe mee met de Maand van de Groene Tuin en maak je tuin klimaatproof in zeven stappen!

In dit artikel:

Ons klimaat wordt extremer: langere periodes van droogte én zwaardere buien. Het KNMI laat in zijn 2023-scenario’s zien dat Nederland fors opwarmt — in het zwaarste scenario stijgt de gemiddelde temperatuur naar circa 12,1 °C in 2050 en 14,8 °C in 2100 — en dat zorgt voor zowel nattere als drogere perioden, afhankelijk van welk scenario zich uiteindelijk doorzet. Belangrijker nog: het regent niet per se vaker, maar piekbuien worden intensiever, en die trend zet door.

In steden valt neerslag intensiever dan op het platteland, zo blijkt uit onderzoek van Wageningen University. Stedelijke hitte-eilanden, gebouwen en verkeer veranderen de luchtstromen en kunnen samen met luchtvervuiling (aerosolen) de vorming van buien bevorderen. Omdat steden veel ondoorlatende ondergrond hebben — asfalt, tegels, daken — kan regen niet in de bodem zakken en belandt het in het riool. Bij zware buien raakt het rioolstelsel dan overbelast, met water op straat of in huizen als gevolg.

Tegelijkertijd zijn veel stadstuinen nog te veel verhard. Uit data van Stichting Steenbreek (2023) blijkt dat in de drie grote steden ruim 42% van de tuinen voor ongeveer de helft betegeld is; 30% voor een kwart; 14% voor driekwart en 7% bijna volledig. Landelijk gezien is ook nog veel verharding aanwezig (22% half betegeld, 11% driekwart, 4% bijna geheel). Dat biedt kansen: als meer stadstuinen doorlatend en groen worden, kunnen ze samen veel regenwater opvangen op de plek waar het valt en zo wateroverlast beperken.

Er is bovendien een toekomstig risico voor de zoetwatervoorraad: het RIVM waarschuwt voor mogelijk drinkwatertekort na 2030 door bevolkingsgroei en drogere zomers. Nu gebruiken huishoudens gemiddeld zo’n 1.100 liter drinkwater per jaar om tuinen te besproeien — vaak onnodig als regenwater benut kan worden.

Milieu Centraal organiseert in april de Maand van de Groene Tuin om mensen te stimuleren tuinen, balkons en straten klimaatbestendig te maken. Praktische maatregelen die veel effect hebben:
- Verwijder tegels en vervang ze door planten, bomen of gras of kies halfverharding zodat water infiltreert.
- Leid regenwater van daken naar de tuin en vang water op voor droogteperiodes.
- Verbeter de bodemstructuur; gezonde bodem houdt meer vocht vast en planten hebben minder beregening nodig.
- Plant soorten die zowel droogte als natte periodes aankunnen.
- Geef zuinig en gericht water (een voorbeeldgetal: een groen stuk tuin heeft gemiddeld ~20 liter per m² per week nodig — ongeveer twee volle gieters).
- Overweeg een groen dak; dat vertraagt afvoer, vangt water en biedt leefgebied voor fauna.
- Werk samen met buren en gemeente: vergroening op wijkniveau schaalt het effect op.

Extra activiteiten: Atlas Leefomgeving organiseert op 18 juni 2026 het Atlas-festival in Kampen onder het thema “Water als bondgenoot voor de leefomgeving”, met programma en aanmelding binnenkort beschikbaar.

Kortom: vergroenen van tuinen en daken is een concrete, lokale manier om zowel wateroverlast door heftige buien als watertekorten in droge periodes te verminderen, de biodiversiteit te versterken en stedelijke hitte te verzachten — en die verandering kan al op enkele vierkante meters beginnen.