Documentaire 'De Indische tafel' geeft het woord aan de jongens van de Japanse kampen

In dit artikel:

In de documentaire De Indische tafel voltooit Pieter van Huystee zijn tweeluik over Nederlanders die als kind in Japanse kampen in voormalig Nederlands-Indië zaten. Twintig inmiddels hoogbejaarde mannen, meestal rond hun tiende van hun moeder naar een jongens- of mannenkamp overgebracht, komen wekelijks bijeen voor een rijsttafel. Hun gedeelde herinneringen aan de tropen, honger, angst en de Japanse bezetting zorgen voor een sterke, soms woordloze verbondenheid. Veel van hen hebben hun ervaringen decennialang nauwelijks met anderen, en soms zelfs niet met hun eigen kinderen, besproken.

De film laat ook de bevoorrechte koloniale achtergrond van de mannen zien. Archiefbeelden tonen welgestelde gezinnen, grote huizen, personeel en feestelijke bijeenkomsten in sociëteiten. De auteur plaatst hun oorlogservaringen daarom naast het bredere koloniale en Indonesische leed. Tijdens de Japanse bezetting stierven ruim twee miljoen Javanen door honger en gebrek en kwamen ongeveer vierhonderdduizend inheemse dwangarbeiders om. Ook Indo’s buiten de kampen leden zwaar. Die geschiedenis bleef in verhalen van oud-Indiërs volgens de auteur vaak onderbelicht.

De mannen spreken niet uitsluitend vanuit slachtofferschap. Sommigen erkennen het zware lot van hun moeders, leven mee met kinderen in hedendaagse oorlogen of vergelijken hun eigen hongersnood met die van kinderen elders. Anderen herinneren zich hun kamptijd deels als een periode van avontuur en zelfstandigheid. De documentaire toont zo zowel blijvende trauma’s als de tegenstrijdigheid van herinneringen bij mensen die als kind slachtoffer waren, maar tegelijk uit een koloniale elite voortkwamen.