Docu over wilde nachtdieren in Amsterdam: 'De boommarter is iconisch. Ik had hem nog nooit gezien'
In dit artikel:
Na tien jaar verschijnt er een vervolg op de succesvolle film Amsterdam Wildlife: Amsterdam Wildlife by Night, die vrijdag 5 juni in première gaat in Eye Filmmuseum en daar voorlopig de enige plek is waar hij te zien is. De documentaire, gemaakt door voormalig stads‑ecoloog Martin Melchers (81) en presentatrice Merel Westrik (46), volgt hetzelfde warme, plezierige spoor als het origineel: een kleinschalig project dat uitgroeide tot een liefdevolle ode aan de dieren die in en rond Amsterdam leven — vooral aan de nachtelijke bewoners die de meeste stadsbewoners nooit bewust tegenkomen.
De film opent met een indrukwekkend tafereel in het Westelijk Havengebied: de massale balts van de rugstreeppad, waarbij mannetjes luidruchtig om aandacht concurreren. Verder bevat de documentaire veel onverwachte en intieme beelden — van ransuilen en kerkuilen tot hermelijnen, bunzings, wezels, vossen, bruine ratten, bosmuizen, hazen in de haven en de trek van glasaal. Ook een bont palet aan nachtvlinders passeert de revue, met namen als lindepijlstaart en groot avondrood. Nieuw in de Amsterdamse fauna die de makers tonen is de zeearend, een imposante verschijning met een spanwijdte van ongeveer 2,5 meter.
Melchers en Westrik benadrukken dat de film niet alleen informatief wil zijn, maar vooral wil prikkelen: stadsbewoners nieuwsgierig maken naar de “stadgenoten met pootjes en vleugels” die hun omgeving delen. Westrik wijst erop dat alledaagse drukte vaak verhindert dat mensen echt naar de natuur kijken; Melchers voegt eraan toe dat naar natuurbeelden kijken ook rustgevend werkt: “Kijken naar natuurbeelden is goed voor de mensen. Je bloeddruk gaat ervan omlaag.” De makers kijken met humor naar hun eigen aanpak: het project begon als korte filmpjes voor stadszender AT5 en groeide uit tot een bioscoopwaardige passieklus.
De film bevat ook anekdotische, menselijke momenten die laten zien wat het maken van zo’n documentaire inhoudt. De zoektocht naar de boommarter is een voorbeeld: maandenlang speurwerk en zelfs onconventionele methodes — zoals het ophangen van kippenvleugels — om het dier in beeld te krijgen, illustreren zowel het doorzettingsvermogen als de relativering van de makers. Melchers spreekt met waardering over dieren die zelfstandig de stad opzoeken, zoals de boommarter, en is kritisch over uitgezette soorten of exemplaren die via mensen vervoerd zijn.
Op ecologisch vlak wijst de film ook op snelle veranderingen: recent werd in Amsterdams water de marmergrondel — een vis uit Rusland die via Donau, Rijn en het Amsterdam‑Rijnkanaal is meegekomen — gesignaleerd. Melchers noemt daarnaast de bever, die al in nabijgelegen wateren zit en mogelijk problemen kan veroorzaken als hij zich breder vestigt; elders in Nederland leidde groeiende beverpopulaties tot ingrepen.
Kortom: Amsterdam Wildlife by Night brengt de verborgen biodiversiteit van de stad in beeld en wil kijkers opnieuw laten opletten voor de natuur om hen heen. De film is een mix van indrukwekkende nachtopnames, liefhebbende observatie en anekdotische makershumor, bedoeld om Amsterdammers te informeren, te verrassen en te verleiden weer naar buiten te gaan.