Docenten bij start academisch jaar: 'Zorg voor een AI die studenten geen antwoorden geeft'

In dit artikel:

Aan de start van het nieuwe academische jaar signaleren drie gelauwerde universitair docenten veranderingen in het contact met studenten, mede door de nasleep van corona en de opkomst van kunstmatige intelligentie. Natuurkundige Miriam Blaauboer van de TU Delft merkt dat studenten minder vaak naar de campus komen. Bioloog Anneke Valk van Wageningen University ziet tijdens practica nog wel veel studenten, maar constateert dat telefoons hun aandacht voortdurend opeisen. Ook maken studenten zich zorgen over onder meer klimaatverandering, de woningmarkt en hun toekomst, wat volgens haar gevolgen kan hebben voor hun welzijn en concentratie.

De docenten zien AI als een mogelijk hulpmiddel om onderwijs toegankelijker en persoonlijker te maken. Speltheoreticus Loe Schlicher van de TU Eindhoven vergelijkt een goed begeleid AI-systeem met een digitale tutor die studenten direct kan helpen, bijvoorbeeld bij wiskunde. Hij vindt dat universiteiten gecontroleerde toepassingen moeten aanbieden die uitleg geven en doorvragen, zonder kant-en-klare antwoorden te verstrekken. Blaauboer staat eveneens open voor AI als aanvulling op docenten en ziet daarin een verdere ontwikkeling van onderwijs dat via internet al toegankelijker is geworden.

Tegelijkertijd kan AI het leerproces ondermijnen. Valk waarschuwt dat studenten minder worden uitgedaagd wanneer een systeem het denkwerk overneemt en dat zij gegenereerde informatie te gemakkelijk als betrouwbaar beschouwen. Schlicher ontdekte bij een opdracht dat ingeleverd werk veel beter was dan de kennis van de studenten tijdens gesprekken. Volgens hem moeten universiteiten daarom snel hun vakken en toetsvormen aanpassen. Valk noemt meer schrijfopdrachten, praktische demonstraties en mondelinge examens als mogelijke alternatieven voor traditionele vraag-en-antwoordtoetsen. Blaauboer vindt het positief dat haar studenten AI voor hun scripties juist wantrouwen, maar vraagt zich af hoe jongere generaties zelfstandig kennis zullen opbouwen.

Alle drie benadrukken zij dat universitair onderwijs niet uitsluitend om het reproduceren van kennis moet draaien. Studenten moeten leren omgaan met onzekerheid, redeneringen onderbouwen en zelfstandig keuzes maken. Schlicher werkt daarom met opdrachten waarbij discussie en argumentatie belangrijker zijn dan één juist antwoord. Blaauboer ziet voor docenten steeds meer een rol als coach en vraagbaak, terwijl Valk pleit voor meer aandacht voor vaardigheden en persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis blijft volgens haar noodzakelijk, maar moet worden verbonden met wat studenten in hun verdere leven en werk daadwerkelijk nodig hebben.