DNA-onderzoek: Neanderthalers bijna eerder uitgestorven door gebrek aan genetische diversiteit

In dit artikel:

Nieuw DNA-onderzoek, gepubliceerd in PNAS, geeft een ander beeld van het verdwijnen van de Neanderthaler: niet alleen de komst van Homo sapiens, maar een eerdere klimaatschok dreef de soort genetisch in het nauw. Onderzoekers analyseerden genomen van Neanderthalers uit uiteenlopende gebieden in Europa en Azië en vonden opvallend veel overeenkomsten: de laatst bekende groepen waren zeer nauw verwant aan elkaar.

Die uniformiteit wijst op een ernstige genetische bottleneck, waarbij slechts een klein aantal overlevers de populatie opnieuw opbouwde. Hoewel Neanderthalers later hun leefgebieden konden herbezetten, bleef hun genenpoel extreem beperkt, waardoor ze kwetsbaar werden voor ziekten en veranderende omgevingscondities.

Terwijl Homo sapiens met een bredere genetische variatie Europa binnentrok, hadden Neanderthalers minder buffer tegen nieuwe stressfactoren; rond 40.000 jaar geleden leidde die fragiliteit samen met langdurige klimaatdruk tot hun definitieve verdwijning. De studie benadrukt dat het uitsterven geen plotselinge verdringing door moderne mensen was, maar een langdurig proces waarin klimaatgerelateerde demografische krimp de genetische speelruimte wegnam.

Als extra context: latere genetische analyses tonen ook dat er enige vermenging plaatsvond tussen beide groepen, waarvan fragmenten nog in het genoom van hedendaagse niet-Afrikaanse mensen terug te vinden zijn.