DNA-onderzoek benadrukt de genetische kwetsbaarheid van Aziatische olifanten

In dit artikel:

Onderzoekers tonen in Genome Biology and Evolution aan dat de genetische gezondheid van de vier erkende ondersoorten van de bedreigde Aziatische olifant sterk verschilt. Ze analyseerden de volledige genomen van 81 dieren uit Zuid- en Zuidoost-Azië, waaronder olifanten die nu in Europese en Noord-Amerikaanse dierentuinen leven. De DNA-gegevens konden dankzij de EAZA Biobank en nauwkeurige herkomstinformatie betrouwbaar aan ondersoorten worden gekoppeld.

De Borneose olifant blijkt het kwetsbaarst: ongeveer 65 procent van het DNA is identiek van beide ouders geërfd, wat wijst op langdurige inteelt. Bij de Sumatraanse olifant ligt dit aandeel rond 35 procent. Olifanten van het Aziatische vasteland en uit Sri Lanka tonen met respectievelijk circa 11 en 10 procent veel minder tekenen van recente inteelt. Inteelt vermindert de genetische variatie, kan schadelijke erfelijke eigenschappen versterken en maakt populaties minder weerbaar tegen ziekten en klimaatverandering.

Opvallend is dat de Sri Lankaanse olifant ondanks zijn geïsoleerde eilandleefgebied relatief veel genetische diversiteit bezit en genetische overeenkomsten vertoont met populaties op het vasteland. Historische verplaatsingen van olifanten door mensen voor oorlog, handel en ceremonies hebben mogelijk voor die uitwisseling gezorgd, al is aanvullend onderzoek nodig.

Omdat de ondersoorten nog een groot deel van hun oorspronkelijke genetische variatie delen, zien de onderzoekers mogelijkheden voor genetische versterking. Het toevoegen van dieren uit andere populaties, ook wel genetic rescue genoemd, zou vooral voor de Borneose olifant kunnen helpen. Zo’n ingreep vereist echter zorgvuldige afwegingen, omdat lokale aanpassingen niet verloren mogen gaan. De studie maakt deel uit van een door NWO gefinancierd internationaal onderzoeksproject van Wageningen University & Research en de Vrije Universiteit Amsterdam.