Dit zijn de regels over werken met de feestdagen

In dit artikel:

Vrij zijn met kerst is geen vanzelfsprekendheid: in zorg, horeca, industrie en steeds meer winkels gaat het werk gewoon door. Procesoperator Nico van de Ven (63) van Prysmian in Delft werkt in ploegendienst aan hoogspanningsapparatuur die niet zomaar stilgezet kan worden; stilstand kan onder meer de stroomvoorziening beïnvloeden. Hij zegt dat thuis zijn met kerst soms niet lukt, maar dat ruilen binnen het team vaak mogelijk is.

Arbeidsrechtadvocaat Mariska Aantjes benadrukt dat veel mensen ten onrechte denken dat ze wettelijk vrij hebben op officiële feestdagen. De wet kent geen algemeen recht op verlof met kerst; of iemand vrij is, staat meestal in de cao of arbeidsovereenkomst. In veel cao’s is vastgelegd dat wie tijdens een feestdag werkt recht heeft op een toeslag van 100 procent of hogere ploegentoeslag, wat volgens FNV-bestuurder Albert Kuiper de situatie in de industrie breed acceptabel maakt. Tegelijk leidt vooral Nieuwjaarsdag vaker tot meer concurrentie om verlof.

CNV-bestuurder Jacqueline Twerda signaleert dat werken tijdens kerst in winkels en supermarkten is toegenomen, waarbij werkgevers vaker jongeren en flexwerkers inzetten; vaste krachten hebben meestal al vrij aangevraagd. Conflicten kunnen ontstaan bij religieuze bezwaren: een werkgever moet daar rekening mee houden, maar mag ook bedrijfsmatige belangen laten meewegen—als iemands afwezigheid de operatie ernstig schaadt, kan dat problematisch zijn. Als een bedrijf besluit tijdens kerst te sluiten kan verlof vaak worden afgedwongen wanneer dat in de cao staat, maar een plotselinge sluiting op korte termijn is niet zomaar toegestaan.

Praktische oplossingen zijn ruilen van diensten, goede compensatie en het gezellig maken van de werkplek, zoals Van de Ven aanbeveelt. Voor werknemers blijft het raadzaam cao en arbeidsovereenkomst te checken en in overleg te zoeken naar draagbare oplossingen.