Dit zijn de prinsjesdagplannen: drankjes met 'vleugje' zuivel duurder, ook belasting voor oldtimer
In dit artikel:
Het gevallen kabinet presenteert op Prinsjesdag beperkte, maar opvallende maatregelen die doorwerken in energie, wonen, zorg, defensie en meer.
Energie en klimaat
- Er komt alsnog subsidie voor wind op zee: 1 miljard euro om bouw van Noordzeewindparken te stimuleren.
- Huishoudens betalen volgend jaar iets meer voor energie doordat de geplande korting op de energiebelasting licht wordt verlaagd (ongeveer €2,50 minder korting).
- Voor lage-inkomenshuishoudens komt er een speciale tegemoetkoming tegen hoge energiekosten: het kabinet stort €60 miljoen in een nationaal energiefonds, aangevuld met €174,5 miljoen uit Europese middelen.
Financiën en belastingen
- Gezoete zuiveldranken (zoals Chocomel en Fristi) worden per liter 26 cent duurder doordat de uitzondering op de suikertaks komt te vervallen.
- Erfgenamen en begiftigden betalen meer belasting: de Belastingdienst gaat bij woningen uit van de werkelijke waarde in plaats van alleen de WOZ-waarde.
- De vrijstelling van wegenbelasting voor oldtimers (40+ jaar) verdwijnt; bezitters van elektrische auto's krijgen juist een hogere korting (van 25% naar 30%).
Wonen en woningmarkt
- Om het woningtekort te verminderen wil het kabinet het splitsen van woningen eenvoudiger maken en ruimte scheppen voor woningdelen en tijdelijke huisvesting voor studenten.
- De Leegstandwet wordt verruimd: gemeenten kunnen eigenaren verplichten panden te bewonen of in gebruik te nemen.
- Voor funderingsproblemen is €56 miljoen beschikbaar, vooral bedoeld voor onderzoek naar aanpak.
- De maximale huurgrens voor huurtoeslag vervalt, waardoor naar schatting zo’n 170.000 huishoudens extra huurtoeslag kunnen krijgen.
Cultuur
- Panorama Mesdag in Den Haag wordt aangemerkt als rijksmuseum en krijgt een bijdrage van €1,8 miljoen om financiële problemen te verlichten.
Zorg en jeugdzorg
- De zorgpremie stijgt naar verwachting met circa €32 per jaar; lagere inkomens worden gecompenseerd via meer zorgtoeslag. De gemiddelde premie zou in 2026 rond €159 per maand uitkomen.
- Extra geld voor jeugdzorg: bovenop eerder toegezegd bedrag krijgt gemeenten nog eens €728 miljoen vanwege grote tekorten.
- Vrouwenopvang wordt structureel met €12 miljoen per jaar uitgebreid.
Defensie
- Het defensiebudget stijgt volgend jaar met €3,4 miljard (vooruitgehaald uit latere jaren) naar €26,8 miljard, wat overeenkomt met circa 2,2% van het bbp. De focus ligt op moderne capaciteiten: drones, satellieten, wapensystemen, munitie en personeel.
Onderwijs
- Om het lerarentekort aan te pakken is €272,4 miljoen beschikbaar: onder meer voor zij-instromers (€54 miljoen) en extra inzet van leraren.
- De bezuiniging op de onderwijskansenregeling is van de baan, maar het ministerie moet elders besparen (minder compensatie voor energie- en huisvestingskosten, vanaf 2029 minder lerarenbonussen).
- Extra inzet op basisvaardigheden: mbo-beginners die taal en rekenen tekortkomen krijgen intensievere ondersteuning; daarvoor is €47,2 miljoen beschikbaar.
Asiel en migratie
- Het kabinet wil afgewezen asielzoekers die niet terug kunnen opvangen in terugkeerhubs in het buitenland; daarvoor is tot €118 miljoen gepland in 2028. Er komen ook meer detentieruimtes voor ongewenste vreemdelingen.
- Oekraïense vluchtelingen worden aangespoord tot zelfredzaamheid: taal leren, werk vinden en waar mogelijk vrijwillige terugkeer stimuleren.
Landbouw en platteland
- De aangekondigde korting op rode diesel voor boeren gaat niet door; het vrijgekomen bedrag wordt ingezet voor bedrijfsovername, robotisering en verduurzaming om sneller steun bij boeren te brengen.
Vervoer en openbaar vervoer
- De eerder ingeplande bezuiniging op stads-ov (€110 miljoen) gaat niet door. Wel komt er extra geld voor veiligheid: bodycams voor NS-medewerkers (€12 miljoen) en €20 miljoen voor veiliger stations. Verder is €43 miljoen beschikbaar voor meer en betere rustplekken voor chauffeurs.
Werk en sociale zekerheid
- De maximale duur van de WW wordt vanaf 1 januari 2028 teruggebracht naar 18 maanden (uitstel van eerdere ingangsdatum).
- Werknemers van sociale ontwikkelingsbedrijven krijgen een compensatie van €37 bruto per maand; voor dat doel is €111 miljoen gereserveerd.
- Kinderopvangtoeslag wordt verhoogd: in totaal €199 miljoen. Het UWV krijgt €213 miljoen voor nabetalingen en herstelacties.
Binnenlandse Zaken en regiobeleid
- Gemeenten krijgen eenmalig €60 miljoen voor de organisatie van de verkiezingen in oktober.
- Er komt mogelijk een AI-fabriek in Groningen; naast eerder toegezegde €70 miljoen wordt via de regio-agenda nog eens €60 miljoen ingezet. In totaal is €2,5 miljard vrijgemaakt voor een toekomstbestendig Groningen na gaswinning.
Buitenlandse betrekkingen
- Voor humanitaire hulp bij natuurrampen en crisissituaties staat €475 miljoen klaar. Tegelijk moet in de diplomatie worden gesneden; besluiten over welke posten krimpen volgen nog. Daarnaast is €100 miljoen beschikbaar om handel met ontwikkelingslanden te stimuleren.
Kortom: ondanks demissionaire status kiest het kabinet voor gerichte investeringen in defensie, klimaatprojecten op zee, woningmaatregelen en sociale voorzieningen, terwijl op meerdere terreinen kostenverschuivingen en fiscale aanscherpingen worden doorgevoerd.