Dit zijn de 25 invloedrijkste personen van de Nederlandse filmwereld: alles over kaskrakers en een goede buzz

In dit artikel:

Vrijdagavond (26 september) gaat in de Utrechtse Schouwburg de 45ste, sterk uitgeklede editie van het Nederlands Film Festival (NFF) van start; het festival duurt tot en met 3 oktober. Ter gelegenheid daarvan publiceerde Het Parool opnieuw de jaarlijkse Filmbonzenlijst: 25 personen en organisaties die volgens de krant het meeste gewicht hebben in de Nederlandse filmwereld. De ranglijst geeft niet alleen namen maar schetst ook actuele vragen en spanningsvelden in de sector: bezuinigingen, invloed van streamers, festivalbeleid, en de positie van makers versus instituties.

Hoogtepunten uit de top:
- Nr. 1: Sandra den Hamer (directeur Filmfonds). Het Filmfonds beheert jaarlijks circa 89 miljoen euro subsidie en bepaalt de koers — kwaliteit, meer creatieve vrijheid en publieksgerichtheid — voor de komende beleidsperiode. Haar vertrek aan het eind van het jaar is aangekondigd; de raad van toezicht zoekt een opvolger.
- Nr. 2: Gouke Moes (demissionair minister van OCW). De politiek staat op scherp: verkiezingen op 29 oktober kunnen leiden tot een kabinet dat cultuur minder waardeert, met mogelijke gevolgen voor subsidies en btw-regels voor kunst.
- Nr. 3: Halina Reijn (scenarist/regisseur/producent). Reijn blijft een dominante figuur met commerciële en artistieke ambities; haar succes Babygirl haalde net niet de festivalsystemen vanwege reglementen, en ze werkt aan meerdere projecten.
- Nr. 5: De streamers (collectief). Sinds 1 januari 2024 moeten internationale streamingdiensten 5% van hun omzet investeren in Nederlandse productie; dat verandert financieringsstromen en productiekeuzes.
- Nr. 4: Jacques Hoendervangers (ceo Pathé Nederland). Pathé blijft marktleider in bioscoopexploitatie en zet in op maatschappelijke betrokkenheid en publieksinitiatieven.

Makers en producenten in beeld:
- Nathalie Mierop (nr. 25) is sinds 2024 hoofd van SEE NL (Eye + Filmfonds) en promoot Nederlands filmwerk internationaal, met zichtbaarheid op Cannes (o.a. Rietland).
- Johan Nijenhuis (24) blijft succesvol in massapublieksfilms en series, ondanks kritiek op artistieke keuzes.
- Martin Koolhoven (23) werkt vooral buiten en rond projecten en schrijverij, organiseerde ook publieksactiviteiten en mengt zich in debat over inclusiviteit.
- Marleen Slot (22) van Viking Film produceerde Rietland, geselecteerd voor Cannes en inzending voor de Oscars; dergelijke arthouse-successen versterken haar profiel.
- Keplerfilm (20, Koji Nelissen & Derk‑Jan Warrink) en Lemming Film (10, Leontine Petit) blijven belangrijke arthouse- en coproductiehuizen.
- Frans van Gestel (11, Topkapi) werkt aan ambitieuze adaptaties zoals ’t Hooge Nest, maar ervaart financieringsproblemen.

Opkomende en publieksfavorieten:
- Victoria Warmerdam (19) won dit jaar een Oscar voor de korte film I’m Not a Robot; de internationale erkenning opent deuren.
- Jamel Aattache (18) realiseerde meerdere publieksknallers en staat centraal in het commercieel successegment.
- Cyriel Guds (17) brak met het zelfgeproduceerde Loverboy: emoties uit door grote kijkcijfers en een aangekondigd vervolg.

Festival- en institutsleiders:
- Ido Abram (16), artistiek directeur NFF, moest het festival na subsidieproblemen ‘terug naar de kern’ laten draaien; Gunay Uslu is aangetrokken als nieuwe voorzitter van de raad van toezicht.
- Bregtje van der Haak (15) leidt Eye Filmmuseum met een internationale blik en pleit voor behoud van beeldarchieven.
- Vanja Kaludjercic (12) vormde het IFFR naar haar visie en houdt oog voor Nederlandstalig werk.
- Isabel Arrate Fernandez (13) nam dit jaar de artistieke leiding van IDFA over en krijgt vertrouwen voor vernieuwing.

Overige thema’s en controverse:
- De Dutch Academy For Film (voorzitter Guido van Gennep, nr. 21) kreeg kritiek over vermeende belangenverstrengeling bij de Gouden Kalveren; de kleine nationale sector maakt uitgesloten samenwerkingen lastig.
- Er komt een nieuw Gouden Kalf voor Beste Hair & Make‑up Design, waardoor het totaal op 25 kalveren komt; ook wordt Marina Blok onderscheiden met het Kalf voor Filmcultuur.
- De lijst toont de toenemende machtsverschuiving: financiers en distributieplatforms (streamers, Pathé, distributeurs zoals Dutch FilmWorks en September Film) bepalen steeds vaker welke titels publiek bereiken en welke makers opvallen.
- Politiek en beleid blijven cruciaal: wie minister van OCW wordt, en hoe subsidies/belastingen zich ontwikkelen, kan directe gevolgen hebben voor productie en culturele infrastructuur.

Praktische noot: het NFF opent met Mike van Diems Voor de meisjes en bevat dit jaar slechts een handvol premières; landelijke programmering is compacter door financiële beperkingen.

Kortom: de Filmbonzenlijst spiegelde deze editie een sector in beweging: internationale erkenning (Oscars, Cannes), commerciële pulp versus arthouse, de groeiende invloed van streaminggeld en distributie, en een politieke context die over het lot van cultuurbeleid zal beslissen. Namen als Sandra den Hamer, Halina Reijn, Victoria Warmerdam en de grote spelers in distributie en festivalorganisatie laten zien waar macht, risico’s en kansen in de Nederlandse film nu samenkomen.