Dit zijn de 25 grootste profiteurs van belastingparadijs Nederland in 2025
In dit artikel:
Follow the Money publiceert de tweede editie van een ranglijst met de 25 grootste buitenlandse multinationals die via Nederland fiscale voordelen benutten. Uit de analyse van recent gepubliceerde jaarverslagen blijkt dat ongeveer 840 miljard euro van de circa 5.000 miljard euro die door Nederland stroomt, aan deze 25 bedrijven kan worden toegeschreven. Het gaat vrijwel altijd om legale belastingontwijking — structuren die binnen de regels opereren maar ertoe leiden dat winst vaak niet of nauwelijks in de Nederlandse schatkist belandt.
Wie en waar: de lijst bevat zwaargewichten uit uiteenlopende sectoren: auto‑concerns (Stellantis, het grootste in Nederland met de holding in Hoofddorp), technologie en streaming (Netflix), platformbedrijven (Uber), detailhandel en merkhuizen (IKEA, Nike), farmabedrijven (Pfizer, MSD), olie- en energiebedrijven (Aramco, Petrobras, SABIC), mijnbouw- en handelsbedrijven (Louis Dreyfus, Viterra/Glencore) en grote holdings van HP, Dell en Airbus. Veel van deze entiteiten functioneren als Europees of regionaal hoofdkantoor in Nederland (Amsterdam, Hoofddorp, Hilversum, Delft e.a.).
Wat en hoe: Nederlandse structuren worden gebruikt voor royalty‑ en rente‑stromen, interne leningen, coöperaties (ua), commanditaire vennootschappen (cv) en interne banken. Belangrijke instrumenten zijn:
- Deelnemingsvrijstelling van 100 procent, waardoor dividenden en verkoopwinsten van buitenlandse dochters in veel gevallen niet in Nederland worden belast.
- Een uitgebreid netwerk aan bilaterale belastingverdragen, handig voor handelshuizen en investeringen in landen met veel natuurlijke hulpbronnen.
- Vrijstellingen of lage heffing op uitgaande rente en royalty’s.
- Fiscale maatregelen zoals de innovatiebox en stimuleringsregelingen voor R&D.
Deze constructies maken het mogelijk dat inkomsten vanuit Europa of van buiten de VS via Nederland lopen en vervolgens laag of niet worden belast.
Waarom het opvalt: ondanks politieke retoriek over het aanpakken van belastingontwijking blijven de geldstromen groot. Organisaties geven vaak aan dat fiscale voordelen niet de doorslag gaven voor hun Nederlandse vestiging — maar jaarrekeningen en structuurkeuzes suggereren dat Nederland fiscaal aantrekkelijk blijft. Praktisch voorbeeld: Netflix en Uber boeken een groot deel van de inkomsten buiten de VS via Nederlandse vennootschappen; IKEA regelt bijna alles buiten meubelontwerp vanuit Nederland; Stella ntis verrekent winst en kosten over landen waardoor belastingdruk daalt.
Ontwikkelingen en kritiek: veel bedrijven laten zien dat hun effectieve belastingdruk onder de nominale tarieven blijft; voor multinationals ligt die vaak rond of onder de afgesproken internationale minimumbelasting van circa 15 procent, al bewegen veel concerns richting die norm. Sommige gevallen leidden tot onderzoeken of controverse: de Europese Commissie trok bijvoorbeeld onderzoek naar Nike, Frankrijk en andere landen richten vragen of onderzoeken aan Netflix en Diageo over accijnsvorderingen en verrekenprijzen. De FIOD voerde een inval rond Netflix-gerelateerde zaken in Frankrijk; India en andere landen hebben Uber onder de loep.
Markt- en bedrijfseffecten: de totale omzet van de 25 bedrijven daalde circa 14 procent (jaarcijfers 2024), onder meer door hogere kosten, extra concurrentie uit China, wegvallende Russische afzetmarkten en Amerikaanse invoerheffingen (zwaar voelbaar in de autosector). Voor sommige bedrijven waren er sector‑specifieke factoren (de inkomstendaling van covid‑vaccins bij Pfizer; prijsverlagingen bij IKEA; nieuwe alcoholtarieven in Brazilië voor Diageo).
Beperkingen van beleid: maatregelen zoals het aanpakken van doorgifte naar de Kaaimaneilanden en internationale afspraken over een minimumbelasting hebben effect gehad, maar niet genoeg om de rol van Nederland als doorstroom- en vestigingsplaats voor complexe fiscale structuren te elimineren. Fiscalisten wijzen erop dat Nederlands ondernemingsrecht en het brede verdragennetwerk de aantrekkingskracht versterken, terwijl handhaving en internationale samenwerking soms tekortschieten.
Slotobservatie: de Nederlandse positie als fiscaal knooppunt blijft stevig: veel multinationals maken er intensief gebruik van legale, maar fiscaal voordelige constructies. Dat leidt tot grote geldstromen die zelden direct in de Nederlandse belastingopbrengsten terugkomen, en roept vragen op over effectiviteit van nationale en internationale maatregelen tegen belastingontwijking.