Dit staat Nederland te wachten na Von der Leyens State of the Union

In dit artikel:

De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, spreekt op 16 september 2026 in het Europees Parlement haar jaarlijkse ‘State of the Union’ uit. Daarin blikt zij terug op het afgelopen jaar en presenteert zij de prioriteiten voor de EU. Volgens Politico werken EU-topambtenaren tijdens de zomer al aan de toespraak.

Voor Von der Leyen staat er politiek veel op het spel. Zij moet aantonen dat haar tweede Commissie resultaten boekt en tegelijk steun behouden in een parlement waarvan de meerderheid kwetsbaar is. Ook wil zij een antwoord bieden aan populistische en eurosceptische partijen die vinden dat Brussel onvoldoende naar burgers luistert. Europarlementariër Sigrid Friis (Renew Europe) vindt dat de speech moet laten zien dat pro-Europese partijen gezamenlijk vooruitgang kunnen boeken zonder aan populistische druk toe te geven.

Een centraal onderwerp wordt naar verwachting de voorgestelde EU-meerjarenbegroting voor 2028-2034. De Commissie wil de uitgaven volgens het artikel verdubbelen tot ongeveer 2 biljoen euro. Daarbij zouden meer middelen naar defensie gaan en minder naar landbouw. Ook worden nieuwe directe Europese belastingen overwogen om de begroting te financieren. Von der Leyen moet deze plannen verdedigen in de aanloop naar de EU-top van 15 en 16 oktober 2026.

Daarnaast werkt de Commissie aan voorstellen om de toegang van kinderen tot sociale media te beperken. Naar voorbeeld van Australië wordt nog onderzocht welke platforms onder de regels vallen en welke leeftijdsgrens gaat gelden. Von der Leyen heeft zich eerder voor dergelijke beperkingen uitgesproken en kan het onderwerp al in september aankondigen.

Een ander thema is de verdere uitbreiding van de EU. De Commissie wil kandidaat-lidstaten financiële vooruitzichten bieden om toetreding aantrekkelijker te maken. Tegelijk moeten burgers in de huidige lidstaten ervan worden overtuigd dat nieuwe landen pas toetreden wanneer zij aan de voorwaarden voldoen. Von der Leyen zal de regeringsleiders vermoedelijk vragen de voordelen van uitbreiding nadrukkelijker te bespreken.

Ook de handelsrelatie met China staat op de agenda. Brussel bereidt een juridisch instrument voor waarmee het sterker kan reageren op Chinese handelspraktijken. Concrete voorstellen worden in oktober verwacht, maar kunnen volgens Politico al in de toespraak worden genoemd. Dit beleid ligt gevoelig: critici vrezen economische schade, verdeeldheid binnen de EU en een verdere verwijdering van de vrije wereldhandel. De Europese keuze wordt bovendien beïnvloed door de druk van de regering-Trump, die de EU volgens het artikel voor een keuze tussen handel met China en de Verenigde Staten stelt.

Voor Nederland kunnen de plannen gevolgen hebben voor belastingen, landbouw, infrastructuur en defensie-uitgaven. De auteur verwacht dat een grotere EU-begroting uiteindelijk burgers en bedrijven meer kan kosten. Ook wordt gesteld dat landbouwsubsidies en infrastructuur relatief minder gewicht krijgen, terwijl defensie-industrieën mogelijk profiteren. Deze gevolgen en de mogelijke beperking van sociale media voor jongeren kunnen de discussie over de EU verder aanwakkeren. De toespraak moet duidelijk maken hoe Von der Leyen deze ingrijpende plannen wil uitleggen aan een kritischer Europees publiek.